Một cường quốc kinh tế đang lên...
Nói đến Ấn Độ trước đây (“Old India”) người phương Tây luôn nghĩ tới một nước Ấn Độ nghèo khổ, các thành phố ổ chuột đầy những hành khất. Nhưng còn bây giờ thì một nước Ấn Độ mới đang thu hút các công ty đa quốc gia, những người lao động có trình độ cao bị mê hồn bởi “chuyện thần ký “Ấn Độ”. Mê hồn nhưng phát khiếp trước nhiều tin sét đánh như thông báo chuyện người hùng Ấn Độ - Lakshmi Mitall - đá đánh bại Tập đoàn Thép Arcelor để trở thành “ông vua” trong lĩnh vực này... Không mấy ồn ào qua phương tiện truyền thông như Trung Quốc song Ấn Độ đang đạt được nhiều thành tựu kinh tế. Vì thế mà họ thu hút được rất nhiều các công ty đa quốc gia. Chỉ riêng ngành tin học đã thu hút số vốn đầu tư 5 tỷ USD. “Chúng tôi đánh giá cao nguồn nhân lực của Ấn Độ nên mới mở rộng hoạt động ở đây. Chúng tôi sẽ nhanh chóng tiến hành tuyển dụng vì nước này có nguồn nhân lực phần mềm chuyên nghiệp ngoài sức tưởng tượng”, Ông Bill Gates nói trước Liên đoàn Công nghiệp Ấn Độ.
Theo tính toán của Ngân hàng Mỹ - Goldmam Sachs - với tốc độ tăng trưởng gần 10%/năm như hiện nay thì Trung Quốc sẽ vượt Mỹ vào năm 2035 và trở thành cường quốc kinh tế số 1. Còn Ấn Độ, cất cánh kinh tế vào giữa những năm 90, với tốc độ tăng trưởng 8%/năm (Ông Bộ trưởng Tài chính đã tính đến tốc độ 10% trong những năm tới) thì Ấn Độ sẽ vượt Nhật Bản và trở thành cường quốc thứ 3. Vào năm 2050, GDP của một số nước dẫn đầu thế giới như sau: Trung Quốc: 44.453 tỷ USD, Mỹ: 35.165 tỷ USD, Ấn Độ: 27.803 tỷ USD, Nhật Bản: 6.673 tỷ USD.
Con số tuyệt đối về GDP như trên vào năm 2050. Tuy vậy, giữa hai nước Ấn Độ và Trung Quốc, một trong rất nhiều sự khác biệt là Trung Quốc bằng lòng với việc trở thành nhà máy của thế giới. Ở đây một chu trình kinh tế mới 30 năm đã bắt đầu, dựa trên thế mạnh của nền giáo dục và thế hệ trẻ có tới hàng trăm triệu người. Thành công của Ấn Độ vững chắc hơn thành công của nước láng giềng Trung Quốc vì nó kéo theo tính sáng tạo to lớn. Thành công này còn dựa trên các doanh nhân mới và một tầng lớp trung lưu có tới 200 triệu người.
Các bước đi của công cuộc tăng trưởng không thể mãi dựa vào tin học, mặc dù ngành này rất quan trọng hiện nay, 3% GDP. Dự kiến doanh thu của ngành này vào năm 2010 sẽ lên tới 60 tỷ USD, chiếm 7% GDP. Theo bà Kiran Mazumdar Shaw, nhà khoa học và người sáng lập ra Công ty Sinh học Biocon - một trong những doanh nghiệp hứa hẹn nhất hiện nay - và là người phụ nữ giàu có nhất đất nước thì “Sau tin học thập niên 90, chính công nghệ sinh học và công nghiệp dược sẽ đưa đất nước lên bệ phóng”. Được đào tạo tại Ôxtrâylia, bà sẽ quyết định về với đất nước để thành lập công ty của mình và làm thay đổi sự đời. Và quả là sự đời đang thay đổi. Người ta đã coi trọng Ấn Độ bởi nước này không còn sao chép mà đã đầu tư nhiều cho nghiên cứu để tạo ra sản phẩm hoàn toàn mới.
...một đất nước thu hút chất xám
Thành phố Bangalore là trung tâm high-tech, là điểm đến được lao động nước ngoài có trình độ cao mến chuộng. Hiện nay có tới 10.000 - 12.000 lao động nước ngoài làm việc tại đây. Con số này không ngừng tăng lên. Rất nhiều người đến học tập, làm việc và kinh doanh ở đây. Họ đến đây từ Iran, Banglađét, Sri Lanka, Đức, Pháp,... Đấy là chưa kể tới rất nhiều nước gốc Ấn Độ trở về đây sinh sống. Bangalore - Thung lũng Silicon của Ấn Độ, một điểm đến hấp dẫn làm cho sân bay ở đây hoàn toàn bão hòa. Dự kiến được giao lưu, đi lại sẽ tăng gấp đôi từ nay tới năm 2012 cho nên Ấn Độ vừa đặt mua 180 chiếc Airbus và đang xây dựng một sân bay mới ở thành phố này. Riêng Bangalore hàng năm cũng đạt con số xuất khẩu 23 tỷ USD mà con số người làm việc chỉ có 1,5 triệu. Thành phố này là hình ảnh thu nhỏ của Ấn Độ sôi động hiện nay.
Ngoài Bangalore ra phải kể đến Hyderabad về mặt high-tech. Hai thành phố này đang tranh giành nhau về cái tên “Thung lũng Silicon của Ấn Độ”. Chính vì vậy mà nhiều công ty lớn đều có mặt tại đây: Microsoft, Wipro, IBM, Sun Microsystems. Hyderabad còn là một trong các “nhà máy” sản xuất chất xám. Thất khó cưỡng lại sức hấp dẫn của Ấn Độ, một món ăn ngon lành. “Muốn nhanh chóng tuyển chọn các kỹ sư trình độ cao nói tiếng Anh thì trên thế giới chỉ có một nước duy nhất là Ấn Độ”, ông Tổng Giám đốc TMI, một hãng tuyển dụng lớn của Ấn Độ ở Hyderabad đã nói. Họ làm việc cho Nokia và Microsoft.
Theo Phái bộ kinh tế Pháp tại Ấn Độ thì có tới 250 công ty Pháp có mặt tại đây, sử dụng tới 35 vạn người, trong đó có 10 ngàn cán bộ khoa học.
Như vậy, sự hiện diện của các công ty nước ngoài làm cho thị trường lao động trở nên hấp dẫn đối với lao động có trình độ cao.
...nơi chất xám tha hương hồi cư
Vào các năm 60 và 70 của thế kỷ trước, việc các nhà khoa học có trình độ cao của các nước đang phát triển đổ dồn tới các nước công nghiệp hóa đã gây ra hậu quả tai hại vì các trường đại học và các doanh nghiệp bị “moi ruột”. Ấn Độ cũng không nằm ngoài làn sóng đó bởi đất nước này có đội ngũ khoa học nổi tiếng ở tầm cỡ thế giới, nhất là toán mà lại thông thạo tiếng Anh. Một trong những lý do khiến các sinh viên đi du học do dự trở lại đất nước là họ sợ mất đi môi trường văn hóa, khoa học và đầu óc doanh nghiệp được trau dồi ở nước ngoài. Có những người có bằng cấp 3 thế giới thứ 3 không bao giờ trở về nước sinh ra mình - nới mà tài năng chỉ bị “xếp xó”, nơi mà môi trường kinh tế, văn hóa, thậm chí dân chủ không hợp với họ. Người ta thường cho nguyên nhân chính của tình trạng này là kinh tế. Nhưng có người lại không cho như vậy. Theo một khảo sát mới đây của Quỹ khoa học Mỹ (National Science Foundation), số lượng các nhà khoa học và kỹ sư Nhật rời đất nước và quyết định ở lại đã tăng gấp đôi từ năm 1995-1999. Khác với Ấn Độ, Nhật Bản đã là một nước phát triển, nơi có nhiều việc làm lương cao.
Một nhà khoa học gốc Italia, giải Nobel Vật lý năm 2002, đã tóm tắt nguyên nhân chính của tình trạng chảy não như sau: “Nhà khoa học giống như một họa sĩ. Michelangelo (1475-1564, nhà điêu khắc, họa sĩ, kiến trúc sư, thi sĩ) là một nghệ sĩ lớn bởi vì người ta cho ông một bức tường lớn để vẽ. Còn tôi thì nước Mỹ đã cho tôi một bức tường như vậy”. Rất tiếc các nước đang phát triển cho mãi gần đây mới cho các bức tường loại này nhưng chắc là bức tường chưa chọn vẹn. Cần làm cho các nhà khoa học cảm nhận được tự do nội tâm thì hợ mới sáng tạo được. Rất hay là đất nước Ấn Độ đang tạo ra bầu không khí tự do nội tâm hay một bước tường như nhà vật lý nói trên đã nêu ra. Được hỏi khi khai trương trung tâm mang tên mình ở Bangalore, John F. Welch Technology Centre, điểm cực lớn nhất về nghiên cứu - triển khai của General Electrics trên thế giới, Welch, Giám đốc Công ty, nói: “Ấn Độ là một nước đang phát triển nhưng lại là một nước phát triển xét về hạ tầng khoa học. Chính ở đây người ta có đưa vốn trí tuệ cao nhất tính theo đồng USD chi ra”. Tại Trung tâm này có tới 2.300 người làm việc, trong đó có gần 700 là thanh niên từ Mỹ về nước trong vòng 4 năm qua.
Nếu như hiện tượng chảy não có chuyện đảo ngược theo chiều ngược lại, tức là từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển thì các nước phát triển có nguy cơ thiếu nhân lực làm nghiên cứu - triển khai. Liên minh châu Âu (EU) có nguy cơ phải đối mặt với thực tế này. Nếu như EU muốn đạt được tiêu chí xác định tại Hội nghị Thượng đỉnh Barcelona năm 2002 thì họ phải cần tới 700.000 nhà khoa học mới. Và họ trông chờ vào các nhà khoa học của thế giới thứ 3. Nhưng một khi điều kiện làm việc và chất lượng cuộc sống ở quê nhà được cải thiện thì người ta còn mơ đến châu Âu nữa không? Những người trở về Ấn Độ thấy các điều kiện tiến hành nghiên cứu mũi nhọn đã được nâng cao đáng kể. Người ta nhận thấy có sự chuyển hướng nhằm vào các công trình thực sự mới, không còn chuyện sao chép các phân tử dược phẩm của người khác mà là các chương trình nghiên cứu - triển khai của các nhà công nghiệp Ấn Độ nhằm vào phát hiện ra các phân tử trị liệu mới, và nước này đang dẫn đầu trong công nghiệp dược. Ranbaxy, số 1 của Ấn Độ, sản xuất thuốc kiềm chế Virus (Rétroviraux) chống aids để quỹ Clintơn phân phát cho châu Phi, có giá rẻ chỉ bằng 1/3 so với các xưởng bào chế lớn. Cứ nhìn vỏ hộp thuốc nào có đề chữ RBC tức là sản xuất tại Ấn Độ. Người Ấn Độ học kinh doanh ở nước ngoài rồi sau đó trở về làm giàu cho đất nước. Cao thượng hơn, như bà Kiran Mazumdar - Shaw - người phụ nữ giàu nhất Ấn Độ - nói: “Làm giàu thì tốt nhưng đồng thời nghĩ tới người khác thì tốt hơn. Ở Ấn Độ, triết lý này đã bám rễ sâu vào các nền văn hóa đất nước”. Bản thân bà có rất nhiều hoạt động từ thiện.
Đất lành thì chim đậu, khi đàn chim tha hương quay về quả là điều lành cho đất nước. Trí thức về với đất nước - một thành công của cách chiêu hiền đãi sĩ ở Ấn Độ. Mong sao chúng ta có cách đi kinh tế - xã hội phù hợp với tri thức tha hương chứ không phải chỉ dừng lại ở chủ trương như lâu nay.
Nguyễn Văn Đóa