Hội nghị về công nghệ cao tại gia có thể giúp các nhà phát minh thường dân ở các nước nghèo

Khi được tự do, mặc sức tưởng tượng, người ta có thể sáng tạo ra những điều thật đặc biệt. Đây là kết luận mà Neil Gershenfeld phát hiện ra khi tạo điều kiện cho một số người tiếp cận được các công cụ phù hợp. Từ sinh viên, nông dân, đến các ngôi sao điện ảnh, họ đã chế tạo ra thiết bị phân tích sữa, giao diện máy tính cho các con vẹt và sứa nhân tạo.

Trong cuốn sách mới "Fab" của mình, Gershendeld mô tả ông và cộng sự đã phát triển phòng thí nghiệm "chế tạo cá nhân" ("Personal Fabrication" Laboratories - Fablabs) để bàn cần thiết để biến các giấc mơ thành hiện thực. Gershenfeld, là thành viên của Trung tâm Bit và Nguyên tử tại Viện Công nghệ Massachussett, Cambridge, dự đoán các fablab sẽ đẩy nhanh cuộc cách mạng công nghệ, dẫn đến sự cạnh tranh hoặc vượt trội công nghệ điện toán cá nhân.

Gershenfeld dự đoán, 10 hoặc 20 năm nữa, máy tính và máy in của bạn sẽ đi cùng với một thiết bị chế tạo cá nhân, có thể làm mọi thứ bạn muốn, được lắp ráp bằng cách sử dụng logic kỹ thuật số mà máy tính sử dụng.

Về cơ bản, điều này sẽ không đơn giản chỉ là đồ chơi đối với người giàu. Gershenfeld đã nhận thấy nhiều ví dụ mà thiết bị chế tạo cá nhân có thể giải quyết nhu cầu của cộng đồng người nghèo, cho phép họ chế tạo các sản phẩm mà ngành công nghiệp không quan tâm.

Theo Gershenfeld, thiết bị chế tạo cá nhân sẽ giảm thiểu toàn bộ phế thải của ngành chế tạo. Nó sẽ chế tạo các đồ vật theo từng chi tiết, từ các bộ phận có thể tháo rời và tái chế được. Nó sẽ tạo thuận lợi cho việc chế tạo bằng cách thiết lập ra một thị trường của chính bạn!

Viễn cảnh này xuất hiện như thế nào? Gershenfeld cho biết đã bắt đầu một lớp học tại Viện Công nghệ Massachussett, với tên "Cách thức chế tạo mọi đồ vật". Lớp học dự kiến có vài chục sinh viên, tuy nhiên đã có hàng trăm người xin tham gia. Họ thổ lộ "Cả cuộc đời, tôi đã chờ đợi một lớp học giống như vậy".

Và điều thực sự bất ngờ là những người tham gia không phải là các sinh viên Viện Công nghệ Massachussett am hiểu khoa học thường thấy. Họ là những người kém năng khiếu kỹ thuật hơn. Họ đã chế tạo ra các sản phẩm có tính sáng tạo nhất và kiểu cách nhất, giống như đồng hồ báo thức bạn đeo tay để đánh thức bạn. Các sản phẩm này chiếm cứ cơ sở hạ tầng kỹ thuật biểu hiện cá nhân của Viện Công nghệ Massachussett.

Vậy, chính xác cơ sở hạ tầng này là như thế nào ? Vào giai đoạn này, các công cụ của Gershenfeld là các công cụ không có ở các của hàng. Chúng là công cụ cắt sử dụng tia lade hoặc vòi phun nước cao áp, có khả năng cắt xuyên qua mọi vật. Chúng là thiết bị khoan, không giống như khoan điện, có thể cắt gọn các góc và bề mặt phẳng nhẵn.

Các thiết bị cắt chính xác đủ để chế tạo các cấu phần có thể ráp với nhau không cần dùng keo hoặc móc cài. Cũng có các thiết bị như "máy in" ba chiều sử dụng chùm tia lade để đốt các dạng rắn phức tạp thành polyme lỏng, hoặc chế tạo các vật thể từ các màng bột mịn.

Và không chỉ có chế tạo các dạng mới. Gershenfeld muốn để mọi người chế tạo các sản phẩm làm được mọi việc: đo lường, hoặc gửi và nhận tín hiệu, hoặc di chuyển. Để làm điều này, Gershenffeld cung cấp các vi mạch điện tử giá rẻ để điều khiển và tính toán.

Cách tiếp cận cơ bản

Thế giới sẽ có nhiều nhà phát minh là thường dân. Không phải lúc nào các dự án phát triển luôn luôn cần tập trung vào các giải pháp công nghệ thấp. Hiện nay, nhóm của ông đã sắp xếp các công cụ fablab và máy tính thành một bộ đồ nghề để vừa trên bàn và có giá khoảng 20.000 USD, viễn cảnh của Gershenffeld thực sự đã đến được thế giới đang phát triển.

Ví dụ, ở Gana, fablabs đang được sử dụng để thiết kế thiết bị lạnh giá rẻ và bộ thu năng lượng Mặt trời dùng đun nước để sản xuất điện. Khi lắp đặt xong, các fablab sẽ vận hành với giá rẻ. Gershenfeld cho biết, nhiều nguyên vật liệu được lấy từ phế liệu mà cộng đồng thải bỏ đi.

T.Q. (theo Nature, 5/4/2005)