Một phân tích các nghiên cứu tại 40 nước trên thế giới cho thấy một giả định lâu đời: một người càng hiểu biết nhiều về khoa học thì càng dễ ủng hộ các nỗ lực nghiên cứu khoa học.

Vấn đề này là nền tảng đối với các nhà khoa học và các nhà giáo giảng dạy về khoa học. Họ thường cho rằng cải thiện hiểu biết về khoa học cho mọi người sẽ thúc đẩy hỗ trợ cho nghiên cứu, khuyến khích thanh niên lựa chọn sự nghiệp khoa học và làm rõ những quan niệm sai lầm gây tổn hại về những điều kỳ diệu hoặc giả khoa học.

Thực tế, các nghiên cứu đã thử nghiệm mối liên quan giữa trình độ hiểu biết khoa học và thái độ của một người đối với lĩnh vực này và đã dẫn đến các kết quả khác nhau. Theo nhà xã hội học Nick Allum của trường Đại học Surrey ở Guildford, Anh, đây là một vấn đề gây nhiều tranh cãi.

Để tìm cách giải quyết vấn đề, Allum và cộng sự đã thu thập kết quả của gần 200 nghiên cứu được thực hiện từ 1988 đến 2003 tại các nước từ Ôxtrâylia đến Bungari. Ví dụ, các nghiên cứu này đã đánh giá xem những người tham gia có hiểu biết về các sự kiện khoa học xác định nào đó không và liệu họ có ủng hộ sự phát triển thực phẩm biến đổi gen hoặc công nghệ nanô không.

Những mối quan tâm nhân quả

Về mức độ nào đó, các kết quả khẳng định lòng tin của những người ủng hộ khoa học: một người càng hiểu biết nhiều về khoa học thì càng mong muốn tìm hiểu khoa học, không kể đến các yếu tố như độ tuổi, quốc tịch và trình độ đào tạo chính quy. Allum đã trình bày kết quả nghiên cứu của mình tại Hội nghị của Hội Thành tựu Khoa học Mỹ ở Washington mới đây.

Tuy nhiên, theo Allum, khi vấn đề được làm rõ, các nhà nghiên cứu giờ đây cần bắt đầu giải quyết các vấn đề mang tính thách thức hơn. Luận cứ cần được phát triển thêm.

Ví dụ, nghiên cứu của Allum không cho thấy giáo dục về khoa học tốt hơn sẽ thúc đẩy sự hỗ trợ nói chung cho lĩnh vực này tốt hơn. Nguyên nhân là do các nhà nghiên cứu chưa chỉ ra được rằng một người học nhiều hơn về khoa học thì sau đó sẽ có xu hướng yêu thích khoa học, hoặc ngược lại, nếu một người đã sẵn yêu thích và ủng hộ khoa học thì đơn giản sẽ thiên về hướng học hỏi thêm nhiều sự kiện nữa.

Các nhà nghiên cứu tại Hội nghị cho rằng, trình độ hiểu biết khoa học của một người thực tế ít ảnh hưởng đến cách giải thích thái độ của người đó đối với khoa học. Allum tin rằng các yếu tố quan trọng hơn nhiều là các giá trị đạo đức, lòng tin về tín ngưỡng và sự học hỏi về chính trị.