3 năm trước, Giáo sư Rusi Taleyarkhan đã đưa ra một tuyên bố gây tranh cãi rằng Giáo sư đã thực hiện một trong những điều dị thường của khoa học: sự tổng hợp hạt nhân.
Kể từ đó, Giáo sư mệt mỏi bởi sự hoài nghi của các nhà khoa học đồng nghiệp. Giáo sư cho biết: "Phòng thí nghiệm của tôi bị kiểm tra, các dụng cụ thí nghiệm bị kiểm tra, sách bị kiểm tra, nhưng các dữ liệu sẽ tự chứng minh. Các dữ liệu phải tự nói lên. Tôi muốn nói rằng tôi chắc chắn tuyệt đối 100% về điều tôi biết. Tôi chỉ cần xem xét các dữ liệu và các dữ liệu đã được nghiên cứu xem xét cẩn thận".
Sự phát quang do siêu âm
Tổng hợp hạt nhân là năng lượng nguyên tử của tự nhiên, là năng lượng của Mặt trời và nếu thực hiện được điều này trên Trái đất với quy mô đủ lớn nó sẽ hứa hẹn giải quyết tất cả các vấn đề năng lượng của nhân loại.
Năng lượng này sẽ là năng lượng sạch, tồn tại vĩnh viễn và chỉ tạo ra chất thải hạt nhân trong thời gian không lâu. Giáo sư Rusi Taleyarkhan tuyên bố đã tạo được năng lượng này bằng cách đơn giản sử dụng sóng âm thanh. Đột phá của Giáo sư dựa trên hiện tượng được gọi là phát quang do siêu âm. Đây là quá trình chuyển hóa sóng âm thanh thành chớp ánh sáng, tập trung năng lượng âm thanh thành các điểm nóng nhấp nháy rất nhỏ bên trong một bong bóng. Các nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực này gọi hiện tượng này là "Ngôi sao trong chấn động". Ngôi sao trong chấn động đạt nhiệt độ khoảng chục nghìn độ, cao hơn nhiệt độ bề mặt của Mặt trời. Nó thực hiện được điều này bằng cách đơn giản tập trung năng lượng sóng âm thanh vào một điểm nóng rất nhỏ. Để tổng hợp được, nhiệt độ bên trong bong bóng phải ở phạm vi khoảng 10 triệu độ. Dường như các điểm nóng rất nhỏ này không thể đạt tới nhiệt độ này. Tuy nhiên, nếu đạt được nhiệt độ này, hoặc nếu có cách để làm được điều này, thì đây sẽ là phương pháp mới mở đường cho tổng hợp hạt nhân.
Năm 1999, Chính phủ Mỹ đã tài trợ kinh phí cho nghiên cứu và một số phòng thí nghiệm ở nước Mỹ đã bắt đầu nghiên cứu các phương pháp để làm cho các ngôi sao trong chấn động của họ có thể tổng hợp hạt nhân. Và Rusi Taleyarkhan đã là người đầu tiên làm được điều này.
Tuy nhiên, vẫn còn có sự phê phán về công trình của Rusi Taleyarkhan. Khi sự tổng hợp hạt nhân xảy ra, các hạt gọi là nơtron bị tách ra. Các hạt này được các nhà khoa học coi là dấu hiệu chính của sự tổng hợp hạt nhân, nhưng quá trình xác định các hạt nơtron ở quy mô thí nghiệm nhỏ, trong quá khứ, đã cho thấy là rất khó, vì các nơtron cũng tồn tại trong môi trường tự nhiên của Trái đất.
Giáo sư Taleyarkhan cũng sử dụng chúng trong một phần của thí nghiệm của mình. Nhiều nhà khoa học không tin là phát hiện nơtron của Taleyarkhan có độ chính xác cần thiết để chứng minh cho một tuyên bố lớn lao như vậy.
Để tìm hiểu kỹ vấn đề, Mike Saltmarsh và Dan Shapiro, là các cộng sự của Giáo sư Taleyarkhan ở Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge, đã tiến hành lại thí nghiệm. Tuy nhiên, khi lặp lại thí nghiệm, các nhà nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng về sự tổng hợp hạt nhân. Mike Saltmarsh cho biết: "Nếu có quá trình tổng hợp hạt nhân diễn ra với tỷ lệ như bài báo của Taleyarkhan thông báo thì chúng tôi hẳn phải phát hiện thấy một sự gia tăng nơtron, nhưng chúng tôi đã không thấy".
Sự bế tắc của khoa học
Hầu hết các nhân vật chủ chốt trong lĩnh vực này đứng về phía Mike Saltmarsh, tuy nhiên, họ không thể tranh cãi về việc Giáo sư Rusi Taleyarkhan đã tìm thấy cái mà Giáo sư tuyên bố là đã tìm thấy. Đây dường như là một sự bế tắc của khoa học. Sau đó 2 năm, vào tháng 3 năm 2004, Rusi Taleyarkhan lại công bố một bài báo mới, cho thấy thậm chí một sự tổng hợp mạnh hơn và nhiều nơtron hơn. Bài báo này được xem xét kỹ lưỡng và đăng tải trong một tạp chí có tiếng. Tuy vậy, những người hoài nghi vẫn chưa hài lòng.
Sự tổng hợp hạt nhân từ sóng âm thanh có thể là một đột phá khoa học vĩ đại. Song, để tin vào điều này, nhiều nhà khoa học muốn thấy có bằng chứng tốt hơn, bằng chứng mà tuyệt đối không thể bác bỏ được. Các nhà khoa học muốn nghiên cứu rất kỹ lưỡng thời điểm có nơtron để xem chúng liên quan khăng khít với các chớp ánh sáng như thế nào. Nếu chúng xảy ra cùng vào một thời điểm chính xác, các nhà khoa học sẽ tin rằng có sự tổng hợp. Vấn đề là các số đo cần chính xác đến mức nào?
Thí nghiệm độc đáo
Những người hoài nghi muốn xác định thời điểm này với độ chính xác không tin được, tức là nanô giây (bằng một phần triệu của giây). Đây là đại lượng mà nếu thực hiện được, thì Rusi Taleyarkhan và nhóm nghiên cứu của Giáo sư cũng chưa thực hiện.
Chương trình Horizon của đài BBC quyết định thử giải quyết dứt điểm vấn đề này. Chương trình Horizon đã giao cho một nhóm nghiên cứu độc lập, dưới sự lãnh đạo của Seth Putterman, tiến hành một thí nghiệm độc đáo. Thực hiện các chỉ dẫn theo bài báo của Giáo sư Rusi Taleyarkhan, nhóm nghiên cứu tạo các điều kiện khoa học chủ chốt cần thiết để tạo ra sự tổng hợp hạt nhân từ phát quang do siêu âm.
Để xác định có sự tổng hợp, các nhà nghiên cứu đã đo nơtron và chớp ánh sáng đồng thời với độ chính xác nanô giây, là điều mà từ trước đến nay chưa ai thực hiện.
Ghi nhận các dữ liệu theo từng nanô giây, Seth Putterman không tìm thấy nơrton nào có khả năng gần chớp ánh sáng để có thể được coi là kết quả của sự tổng hợp hạt nhân. Kết luận của thí nghiệm là âm tính.
Chương trình Horizon đưa kết quả này cho Giáo sư Rusi Taleyarkhan. Giáo sư cho rằng sai số về thiết bị có thể ảnh hưởng đến các kết quả.
Rất có thể các phòng thí nghiệm khác trên thế giới sẽ tạo được kết quả tổng hợp hạt nhân của Giáo sư Rusi Taleyarkhan, tuy nhiên cho đến lúc đó, tuyên bố này sẽ tạo ra sự hoài nghi lớn trong cộng đồng khoa học.
N.T.Q. (theo BBC, 16/2/2005)