Các nhà khoa học đã bắt đầu xác định được các chất ô nhiễm dạng hóa học trong môi trường có ảnh hưởng lớn đến hệ thống nội tiết ở sinh vật sống. Các ảnh hưởng này rõ nhất là ở các động vật sống trong môi trường nước, song cũng có thể có những liên quan đến sức khoẻ con người.

Hệ thống nội tiết là một nhóm các cơ quan gồm tuyến giáp và tuyến yên sản sinh hócmôn để điều hòa quá trình phát triển, lối thức, chức năng của tế bào và sự trao đổi chất, cũng như chức năng về giới và quá trình sinh sản.

Các chất hóa học có thể phá vỡ hệ thống nội tiết có mặt ở Thung lũng Hudson, Mỹ và ở khắp nơi trên thế giới. Các không gian thoáng đang dần dần bị lấp đầy bằng các khu dân cư, và con người càng dễ tiếp xúc với các chất hoá học này, cũng như các loài động vật sống trong môi trường xung quanh chúng ta. Các nguồn hóa chất này gây xáo trộn hệ thống nội tiết có thể xâm nhập vào nước từ nhiều nguồn phân tán khác nhau.

Các hoá chất có thể gây xáo trộn ở hệ thống nội tiết là bất kỳ hóa chất nào can thiệp vào chức năng bình thường của các cơ quan nội tiết. Chúng có thể gây ảnh hưởng đến bất kỳ cơ quan nào, song hầu hết các nghiên cứu đều được thực hiện đối với các hoá chất hoạt động, như estrogen, hay còn gọi là estrogen môi trường. Một số dạng estrogen môi trường gồm:

-         PCBs (Polychlorinated Biphenyls) là hợp chất gồm nhiều chất hóa học khác nhau. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng PCBs có thể ảnh hưởng đến các chức năng của tuyến giáp và chức năng sinh sản. PCBs đã từng được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp để dập lửa, song đã bị cấm sử dụng tại Mỹ từ năm 1977 và bị cấm trên toàn thế giới bắt đầu từ năm nay.

-         PAHs (Polyaromatic hydrocarbons) hình thành từ kết quả của quá trình phân huỷ các sản phẩm của dầu mỏ như xăng và dầu ô tô. Một số ảnh hưởng của các hóa chất này là là tăng nguy cơ rủi ro gây ung thư ở động vật có vú và ức chế sự rụng trứng ở cá.

-         Một số thuốc bảo vệ thực vật được xem là các estrogen môi trường. Ví dụ, thuốc bảo vệ thực vật dạng atrazine đã biểu hiện những ảnh hưởng estrogen đối với cá. Một sản phẩm phụ khác của thuốc trừ sâu dạng DDT đã bị cấm, là DDE, được biết đến là một estrogen môi trường hiệu nghiệm. Một số ảnh hưởng của các hóa chất là làm thay đổi hành vi, thay đổi giới tính và dị tật ở cơ quan sinh dục của loài bò sát giống đực.

-         Các loại thuốc như thuốc ngừa thai và thuốc uống thay thế estrogen đã được phát hiện không chỉ có trong nước thải mà còn có trong cả nước sạch. Các nhà khoa học mới chỉ phát hiện được lượng vết các hóa chất này trong những năm gần đây mà chưa nghiên cứu đến những ảnh hưởng của chúng. Các loại nhựa có chứa các hóa chất bị rò rỉ từ từ, và một số hoá chất này ở dạng nguyên chất có những ảnh hưởng sinh học tương tự như estrogen.

Các hóa chất trên có thể thâm nhập vào môi trường theo nhiều cách khác nhau. PCBs có thể từ các cơ sở sản xuất. Các loại thuốc bảo vệ thực vật đã bị cấm nay lại được sử dụng rộng rãi trở lại ở các trang trại. PAHs thâm nhập vào môi trường khi đốt dầu mỏ. Nhựa có thể bị phân huỷ từ từ và làm rò rỉ các hóa chất. Các loại thuốc (dược phẩm) có nguồn gốc từ các hộ gia đình có thể thâm nhập vào môi trường thông qua hệ thống xí tự hoại và cống thoát nước.

Một số người cho rằng các estrogen môi trường làm giảm lượng tinh trùng ở nam giới và làm tuổi dậy thì ở nữ đến sớm hơn. Tuy nhiên, rất khó có thể nói chính xác các chất hoá học gây xáo trộn nội tiết có ảnh hưởng như thế nào đối với con người và cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào đi đến được kết luận.

Một ví dụ rõ nhất là vụ tràn hóa chất có chứa thuốc bảo vệ thực vật DDT ở Hồ Apopka, Florida năm 1980. Các hóa chất này thâm nhập vào nguồn nước và gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến loài cá sấu sống ở đó, với biểu hiện là dị tật ở bộ phận sinh dục ở cá sấu đực, đồng thời chức năng sinh sản của chúng cũng không hoàn thiện.

Một số nghiên cứu khác đã được thực hiện liên quan đến các loài động vật sống ở thung lũng Hudson cho thấy cá hồi nuôi lồng trong nước bị ô nhiễm sẽ sản sinh ra một loại protein gọi là vitellogenin tham gia vào quá trình sản sinh trứng vốn thường chỉ có ở cá hồi cái. Các nghiên cứu trong PTN chỉ ra rằng những ảnh hưởng của các estrogens môi trường ở nồng độ thấp là làm thay đổi mùi vị của cá và tạo ra những thay đổi về hành vi.

Các hoá chất gây xáo trộn nội tiết có thể không được phân loại dựa trên cấu trúc hóa học bởi có rất nhiều sự khác biệt giữa các hóa chất. Do vậy, các nhà khoa học đang tiến hành các thử nghiệm nhằm xác định mỗi loại hoá chất có ảnh hưởng nội tiết như thế nào.

Với các estrogens môi trường, một trong những kỹ thuật phổ biến nhất là cho cá đực tiếp xúc với hóa chất bị nghi ngờ, sau đó xác định xem cá có sản sinh ra loại protein chỉ có ở cá cái gọi là vitellogenin. Nếu phát hiện thấy vitellogenin, thì có thể kết luận rằng hoá chất này có ảnh hưởng estrogen.

Các nhà khoa học khác sử dụng các hệ thống mô hình nuôi cấy tế bào trong PTN, hay các sinh vật đơn bào nhằm xác định các hóa chất gây xáo trộn nội tiết. Hiện nay, các mô hình đối với động vật có nhiều hứa hẹn nhất vì tính phức tạp của hệ thống nội tiết và các hoá chất tác động lên chúng. Bản thân môi trường cũng có những hoạt động nhằm làm giới hạn số và lượng các tác nhân gây xáo trộn nội tiết.

Cấm sử dụng DDT và PCBs

Đã có những thành công đáng kể đối với việc giải quyết các hóa chất gây xáo trộn nội tiết  gồm DDT và PCBs. Cả hai loại chất này hiện nay đã bị cấm, song vẫn còn nhiều việc phải làm. Đối với các hoá chất đã được xác định là tác nhân gây xáo trộn nội tiết thì cần có sự can thiệp của chính phủ. Quan trọng hơn là các nhà khoa học phải tiếp tục tìm hiểu nhằm xác định các hoá chất có khả năng gây xáo trộn nội tiết tiềm tàng và hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của chúng.

Hệ thống nội tiết ở người

Hệ thống nội tiết quy định các chức năng khác nhau của cơ thể bằng cách tiết các hormon vào máu.

Tuyến yên: các cơ quan của tuyến yên kiểm soát nhiều chức năng của các cơ quan nội tiết khác.

Tuyến cận giáp: điều khiển lượng canxi và phốtphát của cơ thể.

Tuyến giáp: điều khiển quá trình trao đối chất và lượng canxi của cơ thể.

Tuyến ức: sản sinh bạch cầu, chống sự lây nhiễm và tiêu diệt các tế bào bất thường.

Tuyến thượng thận: giúp cơ thể phản ứng trước các stress, điều hòa quá trình trao đổi chất, sản sinh hormon sinh dục, điều hòa lượng Na và K.

Tuyến tụy: giữ vai trò trong quá trình tiêu hoá và sản sinh hormon.

Buồng trứng: Sản sinh estrogen và progesteron.

N.N.H. (Theo poughkeepsiejournal, 12/2004)