Những vật nanô có thể dùng để làm gì? Kích thước quá nhỏ của chúng cho phép hy vọng ứng dụng một số đặc tính mới, bằng cách tạo cho bề mặt các chất liệu mới những tính chất đặc thù: khả năng ẩm ướt, tính xúc tác hoặc ăn mòn, nhuộm màu, dẫn điện, khả năng trữ từ, trữ điện, hoặc phát sáng... Chẳng hạn vàng, vốn là một chất thô, nên có tính trơ, và vì vậy rất hấp dẫn đối với những ứng dụng trong nghề kim hoàn. Nhưng nếu đường kính của một hạt vàng giảm chỉ còn vài nanômét (1 nanômét bằng một phần tỷ mét), thì nó có thể có một lợi ích khác, là tăng cường sự ô xy hóa CO thành CO2.

Nếu người ta muốn một ngày nào đó có thể sử dụng những vật này ở mức độ nanômét, nhất thiết phải kiềm chế được sự sinh trưởng của chúng, như vậy phải kiểm tra trong suốt quá trình chế luyện chúng hình dạng, kích thước và sự chỉnh hợp của chúng. Cho đến bây giờ, người ta chỉ có thể tạo đặc tính chính xác cho chúng hậu nghiệm, một khi đã chế luyện xong. Việc đặc tính hóa các vật này hiện nay sẽ có thể cho phép tối ưu hóa dần dần những điều kiện chế luyện chúng, và như thế sẽ làm gia tăng việc sản xuất những vật nanô có các đặc tính mong muốn.

Một nhóm nghiên cứu chung của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử và Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia Pháp vừa nghiên cứu hai trường hợp đặc thù: một mặt là sự tăng trưởng các cụm cầu nhạt trên bề mặt ôxít magê mà từ đó người ta hy vọng rất nhiều có thể có những ứng dụng xúc tác, và mặt khác là sự sinh trưởng các cụm coban trên bề mặt vàng, để xác định các điều kiện lý tưởng dẫn đến một cách cấu tạo hai chiều các bản tiếp xúc nanô từ tính coban. Trường hợp trên rất hữu hiệu cho những ứng dụng trong việc ghi từ với mật độ siêu cao.

Để làm được điều này, các nhà vật lý đã sử dụng một chùm tia X, mà họ đo được sự phát tán của nó bằng những vật nanô đang sinh trưởng (nhờ một camêra), theo một kỹ thuật gọi là Gisaxs. Sự tiến triển lệch chùm tia X thực tế là sự ký hiệu trực tiếp và chính xác theo cách mà các nguyên tử (hoặc các phân tử) đặt trên một bề mặt. Lợi ích to lớn của những công cụ quan sát mới này là dự định tối ưu hóa việc chế tạo ra các vật nanô bằng cách giám sát sự sinh trưởng của chúng, trong những điều kiện chế luyện khác nhau, gần với những điều kiện công nghiệp.

N.N.L. (theo La Recherche 10/2003)