Một nghiên cứu mới đây trên khỉ cung cấp manh mối về việc bộ não xử lý khối lượng lớn thông tin và nhớ những gì cần thiết như thế nào. Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm y tế Baptist Trường Đại học Wake Forest đã xác định được các tế bào não sắp xếp hợp lý và đơn giản hóa thông tin nhận cảm, giảm đáng kể khối lượng thông tin mà bộ não phải xử lý.

Tiến sĩ Sam Deadwyler, nhà khoa học thần kinh và điều tra nghiên cứu của trường Wake Forest nói: "Khi bạn muốn nhớ những người mà bạn vừa gặp, não bộ có thể không nhớ hết được nét mặt của từng người để giúp bạn lần sau có thể nhận ra họ. Thay vào đó, bộ não thu nhận các thông tin quan trọng chính như kiểu tóc, chiều cao hoặc tuổi của họ, nói chung là tất cả các đặc điểm chúng ta thường chú ý để nhận ra nhau. Nghiên cứu của chúng tôi cho biết não bộ thu nhận các thông tin này ra sao và từ đó có thể tìm ra phương pháp làm tăng trí nhớ cho con người."

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng khi loài khỉ được dạy nhớ các hình ảnh trên máy tính, bộ não giảm mức độ chi tiết các hình ảnh bằng cách sắp xếp, phân loại các hình ảnh đó theo nhóm cho dễ nhớ như: "con người", "nhà cửa", "hoa" và "động vật". Các tế bào phân loại được tìm thấy ở vùng đồi thị - vùng não xử lý thông tin nhận cảm vào bộ nhớ. Phần não này ghi nhớ tất cả mọi sự kiện, địa điểm, con người và là nơi dễ gây ra căn bệnh Alzhemer.

Tiến sĩ Robert Hampson, nhà điều tra nghiên cứu nói rằng: "Một trong những câu hỏi đáng lưu tâm là thông tin được vùng não thị xử lý để ghi nhớ và phục hồi thông tin như thế nào. Xác định được các tế bào này ở khỉ mở ra dấu hiệu cho thấy thông tin được ghi nhớ hiệu quả hơn bằng cách phân loại chúng. Có thể quy trình xử lý thông tin của con người cũng tương tự như vậy.

Các nhà nghiên cứu theo dõi hoạt động của từng tế bào ở vùng đồi thị khi lũ khỉ chơi trò chơi điện tử về trí nhớ. Để được thưởng nước hoa quả, mỗi con khỉ phải nhớ một hình ảnh và sau từ 1 đến 30 giây phải tìm ra được hình ảnh đó trong số từ 2 đến 6 hình ảnh khác.

Thông qua theo dõi hoạt động của tế bào trong hàng trăm thử nghiệm với nhiều hình ảnh khác nhau như vậy, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng chắc chắn các tế bào phải hoạt động tích cực hơn khi các hình ảnh có nhiều đặc điểm giống nhau, ví dụ như các hình ảnh chỉ toàn về người mà không có các đối tượng khác. Họ thấy rằng các tế bào khác nhau mã hóa các hình ảnh khớp với từng loại hình khác nhau.

Tiến sĩ Terry Stanford, nhà điều tra nghiên cứu cho biết: "Không giống như các tế bào khác trong não có chức năng ghi nhận các hình khối, màu sắc, ánh sáng một cách đơn giản, các tế bào phân loại phân nhóm các hình ảnh dựa trên các đặc điểm chung, đây là cách thức cải thiện bộ nhớ. Ví như cùng một tế bào sẽ thu nhận hình ảnh cả hai loài hoa tulíp và hoa cúc, vì chúng đều có đặc điểm chung là cùng là hoa".

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những con khỉ khác nhau phân loại cùng một hình ảnh theo cách khác nhau. Ví dụ, với bức tranh một người đàn ông mặc áo xanh, một số con khỉ phân loại theo nhóm "con người", trong khi một số khác lại mã hóa hình ảnh dựa trên các đặc điểm như "màu xanh", hoặc "loại áo" chứ không phải phân loại theo nhóm người.

Các nhà nghiên cứu cho biết tuy việc phân loại như vậy là quá trình ghi nhớ có hiệu quả cao nhưng cũng có những mặt hạn chế.

Deadwyler nói: "Việc phân loại như trên có thể gây ra nhầm lẫn. Ví dụ: thí nghiệm cho khỉ xem nhiều hình ảnh chỉ có người trong đó, không giống như việc xem các hình có nhiều đối tượng khác nhau, lũ khỉ luôn bị nhầm ảnh người này với ảnh người khác". Các nhà nghiên cứu cho rằng tìm hiểu sâu hơn về việc bộ não ghi nhớ như thế nào sẽ có nhiều ích lợi trong tương lai.

Tiến sĩ Tim Pons, chuyên gia nghiên cứu khỉ và là thành viên của nhóm nghiên cứu, cho rằng: "Nếu chúng ta có thể biết trước não bộ hoạt động như thế nào khi đưa ra quyết định, chúng ta sẽ có thể đoán được khi nào bộ não có nhầm lẫn và sẽ sửa chữa nhầm lẫn đó. Việc khám phá ra khối lượng lớn các thông tin được não xử lý ra sao sẽ giúp chúng ta đạt được mục đích cuối cùng đó".

Mortimer Mishkin, Trưởng phòng Khoa học thần kinh nhận cảm, Viện Y học Tâm thần Quốc gia nói: "Khám phá của nhóm nghiên cứu trường Wake Forest này có thể là giải pháp cho một vấn đề bí ẩn. Nhớ lại các sự kiện trong quá khứ phụ thuộc rất nhiều vào vùng đồi thị, nhưng chúng ta vẫn chưa biết chúng hoạt động ra sao. Các khám phá mới của nhóm nghiên cứu cho rằng các tế bào thần kinh phân loại vùng đồi thị là những tế bào giúp chúng ta nhớ lại những gì đã trải qua trong quá khứ."

N.B.N. (theo Sciencedaily, 27/2/2004)