Ở ngoài khơi xa, cách đỉnh chóp phía Nam của vùng biển Ấn Độ khoảng 4 dặm, chủ tàu đánh cá Babu Rajan đã phát hiện ra vị trí của một đàn cá mòi và ra lệnh cho khoảng ba tá thủy thủ của mình chuẩn bị quăng mẻ lưới. Trong vòng 5 phút, chiếc điện thoại di động treo trên cổ của ông reo lên. Rajan gào lên để trả lời: “Độ lớn trung bình, vừa phải”. Rajan đang ước tính về độ lớn của mẻ lưới cho một đại lý bán buôn đang gọi điện từ trên bờ, người này đã được nghe thông báo qua điện thoại di động từ các chủ tàu khác rằng Rajan vừa mới quăng được mẻ lưới.
Vài phút sau, điện thoại của Rajan lại rung lên, lần này là một chủ đại lý ở một bến cảng khác. “Mỗi khi tôi đánh được mẻ cá lớn, điện thoại reo đến 60-70 lần trước khi thuyền của tôi về đến bến” - ông nói.
Điện thoại di động đang mang lại một tác động kinh tế mới về năng suất và lợi nhuận đối với Rajan và hàng triệu những người lao động nghèo khác ở Ấn Độ, nơi có thị trường điện thoại di động đang tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Vào đầu năm 2000, Ấn Độ đã đạt 1,6 triệu thuê bao điện thoại tế bào; ngày nay con số này đã lên đến 125 triệu, cao hơn gấp ba lần so với số điện thoại cố định ở nước này. Với 6 triệu số người thuê bao điện thoại di động mới mỗi tháng, các nhà phân tích công nghiệp dự đoán rằng trong bốn năm nữa sẽ có gần một nửa dân số 1,1 tỷ người của Ấn Độ kết nối bằng điện thoại di động.
Sự tăng trưởng bùng nổ này có nghĩa là cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn, sẽ có thêm nhiều thông tin hơn về giá cả và nhiều khách hàng mới hơn cho hàng chục triệu nông dân và ngư dân Ấn Độ. Vốn là một tiện nghi được coi là hiển nhiên ở các quốc gia giàu có, điện thoại di động giờ đây đang góp tiền vào túi của những người mà đối với họ một đôla đã là tiền lương của cả một ngày rồi. Và nó đang biến những người chăn gia súc, phu kéo xe và thậm chí là cả những người chỉ sống bằng nghề trèo cây để hái những trái dừa thành các nhà kinh doanh hiểu biết rõ về thị trường.
“Điều này đang làm thay đổi toàn bộ những động lực của liên lạc và cách thức những người dân tổ chức cuộc sống của mình” - C.K. Prahalad, một giáo sư gốc ấn giảng dạy tại trường Đại học Michigan phát biểu. Ông là người đã viết rất nhiều về cách thức mà thương mại và điện thoại di động có thể sử dụng để chống lại đói nghèo. Ông nói: “Một yếu tố của nghèo đói đó là việc thiếu thông tin. Điện thoại di động sẽ mang lại cho người nghèo một lượng thông tin tương đương như người trung lưu nhận được”.
Chỉ với chưa đến một penni/phút - mức giá điện thoại tế bào rẻ nhất thế giới - những người nông dân từ các vùng xa xôi có thể kiểm tra giá cả cho các sản phẩm của mình. Và họ có thể gọi điện đến các thị trường trong vùng để tìm kiếm các giao dịch tốt nhất cho mình. Họ cũng có thể theo dõi các xu thế toàn cầu sử dụng các dịch vụ Internet trên cơ sở điện thoại di động để cho thấy giá bí ngô hay chuối ở Luân Đôn hoặc Chicago diễn biến như thế nào.
Những người nông dân Ấn Độ có thể sử dụng điện thoại camera để chụp nhanh loài sâu bọ đang phá hoại mùa màng để rồi gửi những bức ảnh đó bằng điện thoại di động đến các nhà sinh học, những người có thể xác định loại côn trùng gây nhiễm bệnh và đưa ra những lời khuyên để phòng chống. Tại các thành phố, các thợ sơn, thợ mộc hay thợ ống nước, những người đã có thời phải đi tìm việc làm từ nhà này sang nhà khác, thì nay họ có thể có được việc làm của mình ngay tại nhà, bởi vì các khách hàng có thể liên lạc với họ từ xa bằng điện thoại di động.
T.V. Ramachandran, Tổng Giám đốc một tập đoàn công nghiệp tư nhân của Ấn Độ mang tên Cellular Operators Association cho biết, việc xây dựng các trạm điện thoại tế bào mới hiện đang tăng trưởng nhanh chóng, nhất là tại các vùng nông thôn và diện tích phủ sóng của ấn §ộ đã tăng gấp ba lần trong năm ngoái. Ông cho biết, sự tăng trưởng điện thoại di động chủ yếu diễn ra trong số những người trẻ tuổi, hơn một nửa dân số Ấn Độ có độ tuổi dưới 25, và ở một lực lượng đang ngày càng tăng lên, đó là người dân ở các vùng nông thôn vốn bị sao lãng.
Ở một đất nước, nơi mà Ngân hàng Thế giới (WB) đã tính rằng có gần 80% dân số sống dưới mức 2 USD một ngày, thì điện thoại di động đang trở thành “điện thoại của người nghèo”.
Nâng cấp một truyền thống
Rajan cùng với các ngư dân ở quê mình chỉ quen làm nghề đánh cá ở những hải phận quen thuộc, giống như cha, ông họ đã từng làm. Cũng giống như các thế hệ khác trong gia đình, họ đánh cá bằng một loại lưới kéo, một loại lưới truyền thống có độ dài khoảng nửa dặm dùng để bắt cá mòi, một loại thực phẩm rẻ và rất phổ biến ở Ấn Độ. §ối với hàng triệu ngư dân, những người thường làm việc ở ngoài khơi xa, cách bờ biển đến 4350 dặm, thì sự thay đổi là rất hiếm. Jayan Kadavunkassery, một ngư dân 37 tuổi cho biết: “Chỉ có hai thay đổi quan trọng diễn ra trong đời tôi, đó là động cơ tàu biển và điện thoại di động”.
Rajan cho biết, trước khi sắm được chiếc điện thoại di động đầu tiên vài năm trước đây, ông thường quay trở về bến cảng cùng với mẻ cá và với hy vọng bán được giá hời. Nhưng những người buôn cá trên bến đều biết rằng, mẻ cá không được ướp đá của Rajan sẽ chẳng kéo dài được lâu dưới cái nắng bốc lửa của mặt trời Ấn Độ, vì vậy Rajan bắt buộc phải chấp nhận mức giá mà người bán buôn đưa ra, mà không hề biết rằng khách mua ở một bến cảng khác có thể trả cao hơn gấp đôi chẳng hạn. Nhưng giờ đây, bằng điện thoại di động ông đã có thể gọi tới vài bến cảng khi vẫn còn ở trên biển để đàm phán với các khách mua và tìm được mức giá cao nhất.
Cán cân mới về quyền lực
Rajan cho biết các chủ bán buôn tất nhiên không thích cán cân quyền lực mới này, nhưng họ bắt buộc phải trả mức giá cao hơn, bởi vì ở đây có một cuộc cạnh tranh thực sự đang diễn ra. Rajan ước tính, thu nhập của ông đã tăng ít nhất là ba lần lên khoảng 150 USD mỗi tháng kể từ năm 2000, khi điện thoại di động bắt đầu bùng nổ ở Ấn Độ. Và ông đang chu cấp cho gia đình mình những điều kiện mà trước đây cha ông cũng là một ngư dân không bao giờ làm được, bao gồm cả việc cung cấp điện và mua một chiếc tivi.
“Khi tôi còn là một đứa trẻ, gia đình tôi không có đủ tiền để mua quần áo và sách vở, vì vậy chúng tôi chưa khi nào được đến trường một cách thực sự” - Rajan nay đã 50 tuổi nói - “Nhưng giờ đây mọi việc đã khác”.
Nguồn: Washington Post, 15/10/2006