Khí hậu Trái đất nóng lên không ngừng. Đây là một thực tế đã rõ ràng. Hậu quả là vài chục năm nữa, hàng chục triệu người Trung Quốc, Bangladesh, Ấn Độ, các đảo quốc ở Thái Bình Dương có thể sẽ mất hết nhà cửa vì nước biển dâng cao. Hầu hết chim chóc cũng sẽ biến mất khỏi hành tinh này. Và nền kinh tế toàn cầu sẽ bị thiệt 5.500 tỷ Euro nếu Chính phủ các nước không có những biện pháp cải thiện hiệu ứng nhà kính
Ngày 31/10/2006, ông Sagata Hazra, Hiệu trưởng Trường Nghiên cứu hải dương học thuộc Đại học Jadavpur, Thành phố Calcutta, Ấn Độ, cảnh báo: “Nước biển dâng cao đã nuốt chửng hai trong số 100 hòn đảo nhỏ vùng châu thổ Sunderbans và đe dọa nhấn chìm hàng chục đảo khác với 10.000 dân cư”. Theo ông, đây là hậu quả của hiện tượng thay đổi khí hậu do hiệu ứng nhà kính, rừng ngập mặn bị tàn phá. Ông cũng cho biết thêm tiến trình lún chìm của các đảo đã bắt đầu diễn ra ngay từ thập kỷ 40 của thế kỷ trước. Lúc đầu tiến trình này diễn ra chậm chạp, nhưng hiện nay ngày càng nhanh.
Báo động khắp Thái Bình Dương
Chuyện các hòn đảo vùng châu thổ Sunderbans - một trong những khu rừng ngập mặn lớn nhất thế giới - bị nước biển nuốt chửng không phải là cá biệt. Tổng thống đảo quốc Kiribati, ông Anote Tong, đã gióng lên một tiếng chuông báo động khẩn cấp tại Diễn đàn Nam Thái Bình Dương tổ chức tại Nadi đảo Fiji, với đại diện của 16 nước thành viên hồi cuối tháng 10/2006.
Theo ông Tong, đất nước ông gồm 33 hòn đảo và 90.000 dân chỉ cao hơn mặt biển 3m. Với tốc độ tan chảy của băng tuyết vùng Bắc cực mà các nhà môi trường nói là nhanh chưa từng thấy, do hiệu ứng nhà kính khiến nước biển dâng cao, ông Tong cho rằng đất nước ông đang đứng trước đe dọa chìm xuống biển. Ông kêu gọi hai nước Ôxtrâylia và New Zealand dang tay cứu giúp nếu thảm họa xảy ra.
Cũng trong tháng 10/2006, Báo cáo của tổ chức Nghiên cứu Công nghiệp và Khoa học của khối Thịnh vượng chung (CSIRO) cho biết, hiện tượng Trái đất nóng lên ở khu vực Thái Bình Dương có thể làm nước biển dâng cao 16 cm vào năm 2030 và 50 cm vào năm 2070. Nước biển dâng lên, hàng triệu người dân các nước miền duyên hải các nước Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc, Bangladesh và các đảo ở Thái Bình Dương sẽ đứng trước nguy cơ mất hết nhà cửa. Bản báo cáo nhận định: “Nhiều khu vực rộng lớn ở châu Á-Thái Bình Dương hiện khá thấp so với mặt biển, đặc biệt là các tiểu đảo quốc và vùng châu thổ của các con sông lớn ở Ấn Độ và Bangladesh, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á”.
Nếu nước biển dâng cao từ 30-50 cm, hơn 100.000 km2 miền duyên hải, nhất là vùng châu thổ sông Châu Giang (Trung Quốc) và châu thổ Bangladesh, sẽ bị ảnh hưởng nặng. Nếu mức tăng vượt quá 50 cm, vùng chịu ảnh hưởng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ lên đến trên nửa triệu km2, ảnh hưởng tới hàng trăm triệu dân. Lúc đó, những vùng rộng lớn của Bangladesh, Ấn Độ và Việt Nam sẽ chìm trong nước biển. Trong khi đó, diện tích các đảo quốc như Kiribati, Fiji và Maldives sẽ thu hẹp lại rất nhiều so với hiện tại.
Bản Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng nước biển dâng cao và những cơn mưa ngày càng nhiều sẽ phát tán các bệnh truyền nhiễm khắp khu vực, khiến hàng triệu người đối mặt với nguy cơ dịch sốt xuất huyết và sốt rét. An ninh lương thực và nước sinh hoạt mất ổn định sẽ khiến các nền kinh tế trong khu vực lâm vào cảnh khốn đốn. Tổng sản phẩm nội địa (GDP) của nước Sri Lanka chẳng hạn sẽ giảm 2,4% nếu nhiệt độ thời tiết tăng lên 20oC.
Nhiều đảo quốc khác như Tuvalu, quần đảo Marshall, đảo Vanuatu và Papua New Guinea cũng bị hiện tượng thay đổi khí hậu đe dọa. Bản Báo cáo nhấn mạnh rằng sẽ có nhiều làn sóng dân tị nạn môi trường rời bỏ nhà cửa chìm trong nước biển đến tị nạn ở các đảo Nam Thái Bình Dương vốn cũng bị nước biển dâng lên đe dọa. Đã có khoảng 3.000 dân đảo Vanuatu đi sơ tán và định cư ở New Zealand. Tổng cộng đã có 17.000 người đăng ký thường trú tại nước này trong hai năm qua.
Hơn 136 triệu người châu Phi chết
Một Hội nghị quốc tế về thay đổi khí hậu do Liên Hiệp Quốc (LHQ) tổ chức đã diễn ra tại Nairobi, Thủ đô Kenya (từ 6 đến 17/11/2006). Đây là Hội nghị lần thứ 12 kể từ khi 189 nước ký Hiệp ước Khung về thay đổi khí hậu (năm 2002). Khoảng 6.000 đại biểu đến từ 166 nước đã tụ họp về đây để nghe phổ biến và thảo luận bản Báo cáo mới nhất của LHQ về hiện tượng thay đổi khí hậu khiến cho băng tuyết ở vùng Bắc cực tan chảy một cách bất thường làm cho nước biển dâng cao.
Hội nghị cũng đánh giá những hậu quả của thay đổi khí hậu mà nguyên nhân chính là Chính phủ các nước chưa làm đầy đủ hết trách nhiệm để giảm thiểu khí thải có hại. Một trong những tiết lộ đầy ấn tượng là LHQ có trong tay bản thống kê số dân châu Phi chết vì những thảm họa do thay đổi khí hậu gây ra (lũ lụt, khô hạn, nước biển dâng cao...): hơn 136 triệu người, tính từ năm 1993 đến năm 2002.
Trong các loại thảm họa nói trên, hạn hán là thứ đáng sợ nhất. Theo tính toán của tổ chuyên viên LHQ, hiện nay có 25% diện tích trái đất có thể bị hạn hán nhẹ và con số này sẽ tăng lên 50% vào năm 2100. Trong khi đó, 8% khu vực hiện nay có thể bị hạn hán nặng sẽ tăng đột biến lên 40%. 3% khu vực có nguy cơ bị hạn hán rất nặng sẽ tăng lên 30%, cũng vào năm 2100. Và ai cũng biết hạn hán đồng nghĩa với thiếu thốn lương thực (do chăn nuôi, trồng trọt không được), đói khát.
Vấn đề đặt ra hết sức cấp bách là phải giảm bớt khí thải gây ra hiệu ứng nhà kính làm khí hậu trái đất nóng lên một cách bất thường. Nghị định thư Kyoto ra đời nhằm mục đích này. Đến nay đã có 165 nước ký nghị định thư kêu gọi các nước công nghiệp hóa giảm bớt khí thải gây hiệu ứng nhà kính như carbon dioxide và methane. Cụ thể là Nghị định thư Kyoto năm 1997 yêu cầu 35 nước công nghiệp phát triển đến năm 2012 phải giảm 5% khí thải dưới mức năm 1990. Tuy nhiên, yêu cầu này đã không được đáp ứng với lý do nền kinh tế của họ có thể bị ảnh hưởng xấu. Mỹ và Ôxtrâylia, hai nước thải khí công nghiệp chủ yếu, đã từ chối ký nghị định thư này.
Nguồn: Global Issues, 11/2006