Phân tích dự báo hoạt động R&D (Nghiên cứu và Phát triển) mới nhất của Tạp chí R&D Magazine/Battelle Insitute, nghiên cứu xu thế toàn cầu ở 33 nước, như ở Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan, Ấn Độ, v.v..., cho thấy “các sự kiện trên thế giới, quá trình toàn cầu hóa của R&D và thảm họa thiên nhiên đều tác động đến tài trợ của Liên bang trong năm 2006, cũng giống như ở các nước khác.
Ở Mỹ, tổng tài trợ cho R&D năm 2006 dự báo tăng khoảng 2,9%, đạt 329 tỷ USD. Theo Jules Duga, quan chức cao cấp của Battelle và đồng tác giả của dự báo này, kinh phí gia tăng dự báo từ 320 tỷ USD năm 2005 bao gồm tất cả các khoản chi tiêu cho R&D của ngành công nghiệp, Chính phủ và khu vực hàn lâm. Sự phân bổ trong ba khu vực này như sau:
Chính phủ Liên bang dự báo sẽ chi 96,6 tỷ USD cho R&D, tăng 1,8% so với kinh phí 94,9 tỷ USD của năm 2005;
Ngành công nghiệp của Mỹ dự kiến năm 2006 chi 211,9 tỷ USD, tăng 3,5% so với 204,6 tỷ USD năm 2005;
Khu vực hàn lâm và các tổ chức phi lợi nhuận khác dự kiến chi 20,4 tỷ USD, tăng nhẹ 1,1%.
Guga nhận thấy “Một vấn đề tồn tại, và quan trọng, từ các dữ liệu và xu thế trong báo cáo là sự hỗ trợ cho R&D có nguy cơ bị coi là một sự chi tiêu tốn kém và xa xỉ, hơn là một sự đầu tư và có thể trì hoãn cho đến khi có nhiều kinh phí hơn”. (VÍ dụ, không ít quan điểm về các dấu hiệu về sự ủng hộ của quốc gia tiếp tục hỗ trợ mạnh cho nghiên cứu công nghệ nanô đang yếu đi có thể sẽ làm mất vị thế hàng đầu lâu nay của Mỹ trong việc đẩy mạnh tiến bộ của lĩnh vực có tính đột phá này).
Dự báo, thiếu hụt ngân sách Liên bang tiếp tục có tác động đến lĩnh vực R&D. Duga cho rằng nó sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến tài trợ sẵn có trong tổng thể phạm trù chi tiêu được toàn quyền hành động. Kinh phí chi tiêu lớn không tiên liệu được vào cuộc chiến ở Irắc và chương trình tài trợ giảm nhẹ thiệt hại do bão đã gây sức ép lớn đến hầu hết tất cả các khía cạnh của ngân sách.
Sự toàn cầu hóa R&D
Xu thế toàn cầu hóa R&D tiếp tục dự kiến sẽ có tác động lớn đến kịch bản R&D của nước Mỹ. Một trong các vấn đề là sự sẵn có nhân lực trí tuệ. Các nhà soạn thảo dự báo cho biết, “Dự kiến sự thiếu hụt nhân sự trong thế hệ các nhà khoa học, kỹ sư và nhà nghiên cứu trong tương lai vẫn là một lĩnh vực cần quan tâm, thể hiện ở các xu thế trong thị trường công nghiệp cũng như trong Chính phủ Liên bang. Theo Duga, mặc dù “Khoảng cách giáo dục” này dường như không quan trọng lắm vào thời điểm hiện tại, tuy nhiên “Nếu không có các cam kết được tạo ra từ bây giờ, sức mạnh và sức sống động của các hoạt động R&D (của Mỹ) trong tương lai và khả năng bắt đầu các chương trình nghị sự sẽ gặp rủi ro”.
Báo cáo cho thấy, ở cấp Liên bang, tài trợ cơ bản không thay đổi, ngoại trừ một số ít hoạt động như khám phá vũ trụ và các hoạt động phát triển năng lượng. (Theo Technology Forecasts, trong lĩnh vực năng lượng, các nỗ lực của liên bang nhằm tăng cường sử dụng khí tổng hợp từ than, bao gồm nghiên cứu đạt tới sử dụng khí hydro làm nguồn nhiên liệu chính trong tương lai, trong cả lĩnh vực sản xuất điện và cho xe cộ).
Theo nhóm dự báo, trong ít năm gần đây sự hỗ trợ của Liên bang cho R&D đã có sự thay đổi lớn về nội dung và phương hướng, đặc biệt là về các chương trình liên quan đến cuộc chiến chống khủng bố trên toàn cầu. “Tuy nhiên, sự gia tăng ban đầu về R&D sau cuộc tấn công ngày 11 tháng 9 đã không được duy trì. Các lĩnh vực được coi là có tác động ổn định là mở rộng và đào sâu năng lực công nghệ liên quan đến nhận dạng và cải thiện việc xác định hiểm họa, cũng như tổ chức lại các chương trình hiện tại, như các chương trình của Bộ Quốc phòng”.
Sự giảm dự kiến tài trợ của Liên bang cho R&D không báo trước về sự hỗ trợ cho các sáng kiến được quảng cáo là làm cho nước Mỹ có vị thế chủ chốt trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ khác nhau. Tình hình này có thể nhận thấy khi so sánh ngân sách hoạch định cho lĩnh vực y tế và khoa học cơ bản. Tác động ngắn hạn lớn nhất đến tài trợ cho nghiên cứu cơ bản là tăng gấp đôi ngân sách cho Viện Sức khỏe Quốc gia. Tuy nhiên, đề nghị gia tăng ngân sách tương tự như vậy cho Quỹ Khoa học Quốc gia cho đến nay vẫn chưa được chấp thuận.
Tác động tiềm năng lâu dài của xu thế này đã làm gia tăng đáng kể mối quan ngại trong cộng đồng nghiên cứu, “vì nghiên cứu được tài trợ từ ngành công nghiệp nói chung không đáp ứng các tiêu chuẩn cũng giống như tác động dài hạn đến sức mạnh công nghệ của đất nước”.
Tài trợ của ngành công nghiệp
Các nhà nghiên cứu nhận thấy, các nghiên cứu về tài trợ của ngành công nghiệp dự kiến cho R&D “cho thấy một sự lạc quan gia tăng về các cam kết cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, có xu thế rõ về sự khác biệt giữa việc sự hỗ trợ của ngành công nghiệp sẽ tăng bao nhiêu và được phân bố như thế nào giữa các nhà tài trợ trong và ngoài nước. Gia tăng mạnh tài trợ R&D từ nước ngoài, kết hợp với sự phát triển mở rộng các cơ sở ở nước ngoài, sẽ có tác dộng đến các hoạt động R&D của Mỹ”.
Về khía cạnh này, trong lúc các dữ liệu trước đây cho thấy có một sự “cân bằng thương mại” thuận lợi về tài trợ cho R&D, với sự hỗ trợ R&D của các hãng nước ngoài thực hiện ở các cơ sở đặt tại Mỹ vượt trội xa so với số lượng tài trợ R&D của các hãng của Mỹ ở nước ngoài, khoảng cách này đã được thu hẹp lại trong mấy năm gần đây. Các nghiên cứu mới đây cho thấy, tổng đầu tư trực tiếp nước ngoài đang chuyển hướng mạnh sang Trung Quốc và Ấn Độ và các hợp phần R&D của đầu tư này cũng đang gia tăng. Ngoài ra, Đông Âu dự kiến cũng sẽ là một đối tác tăng trưởng trong lĩnh vực này.
Các xu thế khác
Phân tích có nêu lên một số xu thế quan trọng khác như sau:
Vai trò tích cực hơn của các chính quyền bang của Mỹ hỗ trợ các mục tiêu nghiên cứu trọng điểm và đầu tư vào cơ sở hạ tầng của các trường đại học có liên quan. Nhiều bang, như Califocnia, Arizona, Iowa, Ohio, New York và Texas, đã đề xuất tài trợ mới cho nhiều chương trình R&D với nỗ lực nhằm thúc đẩy nghiên cứu và cải thiện môi trường để phát triển kinh tế. Phần lớn đầu tư này dành cho các khoa học sinh học, tuy nhiên, các bang cũng đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ khác đang nổi trội như công nghệ nanô;
Dữ liệu về hình thức tài trợ cho R&D của ngành công nghiệp cho thấy, nhiều lĩnh vực sẽ tiếp tục vai trò truyền thống của mình như là các lĩnh vực hàng đầu về tài trợ và tăng trưởng tài trợ. “Đặc biệt, các lĩnh vực dược phẩm, ô tô, công nghệ thông tin có thể tiếp tục phát triển mạnh các nỗ lực R&D”;
Mặc dù dự báo hiện nay, như đã nêu trước đây, dự báo một sự tăng trưởng chậm hơn của khu vực hàn lâm trong năm nay, các nhà phân tích hy vọng “Đây chỉ là một sự suy giảm ngắn hạn trong cấu phần quan trọng nhất của cấu trúc R&D tổng thể”;
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh sự tin tưởng vào “sự phát triển mạnh về kinh tế dài hại của các hoạt động R&D của Mỹ và lợi ích thu được có thể được tác động bởi các quyết định ngắn hạn liên quan đến tài trợ, giáo dục và toàn cầu hóa”.
(Technology Forecasts, 3/2006)
*************