Trong Báo cáo 2 năm một lần về “Triển vọng Kinh tế Toàn cầu” (Global Economic Outlook) công bố ngày 14/9/2006, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã nâng mức dự báo tăng trưởng đối với nền kinh tế toàn cầu, đồng thời cũng đưa ra cảnh báo về những nguy cơ khủng hoảng có khả năng xảy ra.
Theo bản Báo cáo này, nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng với tốc độ 5,1% trong năm nay và 4,9% trong năm tới. Các mức dự báo mới này cao hơn 0,2% so với các mức dự báo mà IMF đưa ra hồi tháng 4/2006.
Việc tăng mức dự báo tăng trưởng trong bản Báo cáo lần này của IMF phản ánh sự tăng trưởng nhanh hơn dự kiến của các nền kinh tế Trung Quốc, Ấn Độ, 12 nước sử dụng đồng Euro, Anh và Nga. Năm ngoái, nền kinh tế toàn cầu tăng trưởng ở mức 4,9%.
Năm nay đánh dấu giai đoạn kéo dài 4 năm, trong đó nền kinh tế toàn cầu đạt tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ nhất kể từ đầu thập kỷ 70. Tuy nhiên, IFM cho rằng các mối nguy cơ vẫn gia tăng và có thể làm cho tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế thế giới giảm xuống mức 3,25%, thậm chí thấp hơn vào năm tới.
IMF cũng nâng mức dự báo tăng trưởng đối với các nền kinh tế lớn khác trên thế giới như EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ… nhưng lại hạ mức dự báo tăng trưởng đối với nền kinh tế Mỹ.
Bản Báo cáo nhận định, các Ngân hàng Trung ương của Mỹ, châu Âu và châu Á đã phải nâng lãi suất trong bối cảnh các nền kinh tế phát triển nóng và giá năng lượng tăng, dẫn tới việc các công ty phải tăng giá bán các loại hàng hóa. Việc tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát sẽ gây rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế.
Theo IMF, ngân hàng trung ương của các nước phát triển cần phải xem xét thận trọng những rủi ro đối với tăng trưởng và lạm phát trong giai đoạn sắp tới, đồng thời cảnh báo cần phải được thắt chặt hơn nữa chính sách tiền tệ của Mỹ.
Những rủi ro lớn
Giá dầu thô trên thế giới vẫn sẽ tiếp tục ở mức cao, do những hạn chế về nguồn cung cũng như tình hình bất ổn ở Trung Đông và Nigeria. IMF cho rằng, mức giá dầu thô bình quân trong năm nay có thể tăng tới 15% so với năm ngoái (lên mức 69,20 USD/thùng). Vào năm tới, mức giá này có thể sẽ tăng lên tới 75,50 USD/thùng, cao hơn so với mức dự báo (60,75 USD/thùng), đưa ra hồi tháng 4.
Những rủi ro đối với sự phát triển của nền kinh tế thế giới mà IFM đưa ra còn bao gồm mất cân đối trong thương mại và đầu tư toàn cầu, được thể hiện qua mức thâm hụt thương mại kỷ lục của Mỹ và thặng dư của khu vực châu Á. Sự mất cân đối này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với kinh tế thế giới.
Dự báo tình hình tăng trưởng của kinh tế nước Mỹ
Sự tăng trưởng của kinh tế Mỹ sẽ chậm lại do thị trường bất động sản trầm lắng, dẫn tới tình trạng giảm tiêu dùng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới này. Trong Báo cáo lần này, IFM giảm mức dự báo đối với tăng trưởng của kinh tế Mỹ trong năm 2007 xuống còn 2,9% (từ mức 3,3% trong Báo cáo lần trước). Đây là mức tăng trưởng thấp nhất kể từ năm 2003 và thấp hơn mức dự báo 3,4% cho năm nay.
Triển vọng kinh tế EU
Nền kinh tế của 12 nước trong EU có triển vọng tốt và có thể sẽ tăng trưởng ở mức 2% trong năm 2007, cao hơn so với mức 1,9% mà IFM dự báo hồi tháng 4. Trong năm nay, nền kinh tế khu vực này sẽ đạt mức tăng trưởng 2,4%, cao hơn mức 2% dự báo lần trước.
Theo IMF, do mức lạm phát đã được kiềm chế và những rủi ro đối với tăng trưởng, Ngân hàng Trung ương châu Âu không nên tăng lãi suất quá nhanh.
Nền kinh tế Đức sẽ tăng trưởng ở mức 2% trong năm nay, cao hơn mức dự kiến 1,3% trước đó. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của kinh tế Đức sẽ giảm xuống còn 1,3% trong năm tới do mức thuế tiêu thụ cao.
Những rủi ro chính đối với kinh tế châu Âu là đồng tiền tăng giá mạnh, gây cản trở đối với xuất khẩu, giá năng lượng tăng cao và sự sụt giảm của thị trường chứng khoán.
Kinh tế châu Á
Sự phát triển mạnh mẽ, năng động của 2 nền kinh tế chủ lực trong khu vực là Trung Quốc và Ấn Độ cùng với sự phục hồi của kinh tế Nhật Bản, là những yếu tố mang lại kết quả trên.
Theo IMF, Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, sẽ đạt mức tăng trưởng 10% trong cả 2 năm 2006 và 2007. Còn Ấn Độ, mức tăng trưởng năm nay sẽ là 8,3% và sang năm dự báo sẽ giảm xuống 7,3%. Nhật Bản, nền kinh tế lớn nhất châu Á, năm 2006 sẽ đạt mức tăng trưởng 2,7%, tăng 0,1% so với năm 2005. Đối với các nền kinh tế công nghiệp mới (NIE) như Hàn Quốc, Singapo, Đài Loan và Hồng Kông, tổng mức tăng trưởng kinh tế năm nay sẽ là 4,9%, giảm 0,3% so với năm trước. Nguyên nhân là do nhu cầu nhập khẩu của Mỹ - thị trường chính của NIE - giảm. Nhóm các nước Inđônêxia, Thái Lan, Philippin và Malaixia sẽ có tổng mức tăng trưởng kinh tế 5% trong năm nay và dự báo năm 2007 sẽ tăng lên 5,7%. IMF nhận định, dù tăng trưởng khả quan nhưng kinh tế châu Á còn đối mặt với những rủi ro, nhất là dễ bị tác động bởi giá dầu leo thang và mức lạm phát cao. Thêm nữa, nếu kinh tế Mỹ và Nhật Bản, 2 thị trường xuất khẩu “ruột” của châu Á, không nhanh chóng vực dậy, nền kinh tế khu vực này rất dễ mất ổn định. Cũng theo IMF, kinh tế châu Á sẽ bị tổn thương một khi nền kinh tế phát triển “nóng” của Trung Quốc chựng lại.
Kinh tế Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ hai của thế giới sẽ tăng trưởng ở mức 2,7% trong năm nay, thấp hơn so với mức dự kiến 2,8% trong báo cáo trước của IFM. Với chi tiêu doanh nghiệp gia tăng, người ta tin tưởng rằng nền kinh tế Nhật Bản sẽ tăng trưởng mạnh mẽ trở lại sau một thời kỳ giảm phát kéo dài đã 7 năm.
Kinh tế Trung Quốc sẽ tăng trưởng ở mức 10% trong năm nay. Đây là năm thứ tư kinh tế nước này đạt tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số, cao hơn mức dự kiến 9,5% trước đó.
Tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn có thể tiếp tục khiến đồng NDT tăng giá, giúp Trung Quốc giảm thặng dư thương mại và điều hành nguồn cung tiền một cách hiệu quả hơn. Việc tăng lãi suất của Trung Quốc là chưa đủ để kiềm chế việc tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ ở nước này.
Thay vì mức dự báo tăng trưởng 7,3% đối với nền kinh tế Ấn Độ trong báo cáo trước, IFM tăng mức dự báo này lên 8,3%. Năm ngoái, kinh tế Ấn Độ tăng trưởng ở mức 8,5%.
Rủi ro đối với các nền kinh tế đang lên ở khu vực châu Á bao gồm đầu tư quá nóng ở Trung Quốc có thể đổ vỡ và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng sau sự thất bại của vòng đàm phán Doha cũng như tăng trưởng của nền kinh tế toàn cầu chậm lại.
Các khu vực khác
Với mức lạm phát ở trong tầm kiểm soát, nền kinh tế của các nước Mỹ Latinh sẽ tăng trưởng ở mức 4,8% trong năm nay và 4,2% vào năm tới.
Khu vực Trung Đông sẽ tăng trưởng 5,8% trong năm nay và 5,4% vào năm tới. Thách thức chính đối với các nước này chính là việc làm thế nào để kiểm soát được những gì mà giá dầu tăng cao đem lại cho họ.
Kinh tế khu vực châu Phi sẽ tăng trưởng 5,4% trong năm nay và 5,9% vào năm tới.
Một số dự báo của ông Kenneth S.Rogoff
Ông Kenneth S.Rogoff sinh năm 1953, là Giáo sư kinh tế học trường Đại học Harvard. Ông từng là Kinh tế trưởng và Giám đốc nghiên cứu của IMF, thành viên của Hiệp hội Nghiên cứu thuộc Cơ quan Nghiên cứu Kinh tế quốc gia, thành viên của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại và tham gia công tác giảng dạy kinh tế học và chính sách công tại nhiều trường đại học lớn của Mỹ.
Ngoài ra, ông còn tham gia công tác cố vấn cho các tổ chức như Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển, Viện Kinh tế Quốc tế…
Theo ông K. S. Rogoff, ”Viễn cảnh chủ yếu của nền kinh tế toàn cầu năm 2007 là tiếp tục xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ trong năm thứ 5 liên tiếp. Nền kinh tế khu vực EU và Nhật Bản hiện đã thoát khỏi tình trạng tăng trưởng ảm đạm, mặc dù tăng trưởng kinh tế của Mỹ đang chậm lại.
Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục là nền kinh tế tăng trưởng mạnh nhất trên toàn cầu, với chỉ số tăng trưởng ở mức hai con số. Tuy nhiên, chúng ta không được quên rằng, Trung Quốc vẫn là một thị trường mới nổi và khả năng “tan chảy” của nó luôn luôn có thể xẩy ra.
Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ được dự báo có thể phát triển nhanh hơn, mặc dù một số mặt có thể chậm hơn so với Trung Quốc.
Kinh tế khu vực Mỹ Latinh nhìn chung sẽ vẫn tiếp tục tăng trưởng do kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh, đến chừng nào mà môi trường kinh doanh vẫn tiếp tục ổn định như hiện nay.
Brazil, nền kinh tế chiếm đến 40% tổng thu nhập của khu vực Mỹ Latinh, sẽ làm thế nào để duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức khiêm tốn 3,5% trong một kỷ nguyên bùng nổ toàn cầu hóa như ngày nay? Câu trả lời là tầng lớp chính trị tại nước này vẫn chưa sẵn lòng đối mặt với các cuộc cải cách cần thiết như mở cửa thị trường lớn hơn; giảm ảnh hưởng của Chính phủ đối với phát triển kinh tế; tự do hóa thị trường lao động… để nâng mức tăng trưởng cao hơn.
Châu Phi cũng là một tình huống tương tự, thậm chí có phần bi đát hơn. Các vấn đề chính trị ở nhiều quốc gia tại khu vực này khó giải quyết hơn và nguồn thu mới cũng thấp hơn thực tế nhiều.
Dù sao, viễn cảnh chung của nền kinh tế thế giới năm 2007 là lạc quan, mặc dù chúng ta vẫn phải đối mặt với một số rủi ro kinh tế lớn, thêm vào đó là những bất ổn về chính trị, trong đó bao gồm khả năng tiếp tục sụp đổ của giá nhà đất Mỹ, sự gia tăng mức lạm phát trên toàn cầu và sự tồn đọng các khoản nợ nước ngoài của Mỹ…
Riêng giá dầu có những ảnh hưởng như thế nào đến viễn cảnh chung của nền kinh tế trong năm tới?
Giá dầu cao tất nhiên là nỗi vui mừng của các nước sản xuất dầu mỏ, mặc dù giá dầu vẫn đang tiếp tục trên đà giảm sút. Tuy nhiên, vẫn có một số nhà xuất khẩu dầu mỏ như Venezuela, được cho là đang quản lý nền kinh tế một cách thiếu thận trọng, sẽ mất đi sự tự tin nếu giá dầu vẫn tiếp tục giảm.
Về xu hướng lâu dài, giá dầu có thể ổn định ở mức xung quanh 50 USD/thùng, nhưng một điều mà chúng tôi có thể dự đoán là thị trường dầu sẽ vẫn tiếp tục có những diễn biến bất ổn. Tôi đoán rằng trong 10 năm tới đây, ít nhất một lần chúng ta sẽ chứng kiến giá dầu ở mức 20 USD/thùng.
Tuy nhiên, cũng có thể chúng ta sẽ không may phải đối mặt với một mức giá lên đến 120 USD/thùng. ở mức giá đó, người tiêu dùng sẽ cảm nhận được tác động rõ nét tới cuộc sống của họ.
Nền kinh tế Mỹ sẽ ra sao trong năm tới?
Đây là câu hỏi lớn. Một thực tế là giá nhà đất đã thực sự bắt đầu giảm sút và nếu cứ tiếp diễn như vậy khách hàng sẽ phải thắt chặt hơn và liệu nền kinh tế Mỹ có rơi vào tình trạng suy thoái hay không?
Dự đoán tốt nhất cho nền kinh tế Mỹ trong năm tới chỉ có thể là sự tăng trưởng chậm hơn so với năm ngoái chứ không phải là sự suy thoái.
Các yếu tố khác có ý nghĩa trong năm 2007 là gì?
Yếu tố khó dự đoán nhất đó là đồng USD. Trong vài ngày qua, việc đồng USD giảm sút đã làm gia tăng thêm mức thâm hụt thương mại khổng lồ của Mỹ.
Thế nhưng trong năm 2007 hoặc trong thời gian tới, giá trị đồng USD sẽ được duy trì bởi lãi suất tại Mỹ tăng nhanh hơn so với lãi suất của các quốc gia khác. Tuy nhiên, trong năm tới, mức chênh lệch này có khả năng giảm đi nhiều”.
Nguồn: IMF.org, 9/2006