Cách đây 8 năm, tại Hội nghị Bộ trưởng APEC lần thứ 10 ở Cu-a-la-Lăm-pơ (Ma-lai-xi-a), Việt Nam đã chính thức gia nhập APEC, đánh dấu một bước phát triển mới trong chính sách hội nhập kinh tế của nước ta với khu vực và thế giới. Quán triệt chủ trương: Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ môi trường, ngay sau khi gia nhập APEC, Việt Nam đã tích cực tham gia vào nhiều chương trình, dự án hợp tác của APEC, tranh thủ được sự hỗ trợ và giúp đỡ to lớn về vốn, khoa học - kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực, phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nhiều thành viên APEC hiện là những đối tác kinh tế quan trọng của Việt Nam, chiếm khoảng 67% vốn FDI, khoảng 75% vốn ODA và 70% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Là thành viên đang phát triển, trình độ phát triển còn ở mức thấp, song Việt Nam đã được các nền kinh tế thành viên tín nhiệm chọn là chủ nhà của Hội nghị APEC 2006. Điều này thể hiện sự đánh giá cao của các nền kinh tế thành viên đối với những đóng góp tích cực của Việt Nam trong những năm qua, đồng thời cũng khẳng định vị thế quốc tế ngày càng cao của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế đa phương. Để xứng đáng với niềm tin của bạn bè quốc tế, Việt Nam đang tập trung mọi nỗ lực phấn đấu tổ chức thành công Năm APEC 2006, mang đậm bản sắc Việt Nam. Đến nay, sau những thành công của các hội nghị các quan chức cao cấp (SOM I và SOM II), hội nghị Bộ trưởng Thương mại, hội nghị cấp bộ trưởng về dịch cúm gia cầm và hàng chục hội nghị liên quan khác, Việt Nam đã nhận được những đánh giá tích cực, chân thành của các thành viên APEC và bạn bè quốc tế về những đóng góp của chủ nhà năm APEC 2006 trên các vấn đề sau:
Thứ nhất, đưa ra chủ đề và các ưu tiên của Năm APEC 2006 phù hợp với những yêu cầu phát triển của APEC nhằm đối phó với những thách thức mới.
Chủ đề của năm APEC Việt Nam 2006 là Hướng tới một Cộng đồng năng động vì phát triển bền vững và thịnh vượng với bốn tiểu chủ đề: (1) Tăng cường thương mại và đầu tư thông qua thực hiện Lộ trình Bu-san và thúc đẩy vòng đàm phán phát triển Đô-ha; (2) Tăng cường hợp tác kinh tế - kỹ thuật để thu hẹp khoảng cách và phát triển bền vững; (3) Thúc đẩy một môi trường kinh doanh an toàn và thuận lợi; (4) Tăng cường gắn kết cộng đồng.
Việt Nam đã nêu 7 ưu tiên của năm APEC 2006 nhằm thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư, phát triển bền vững, phòng và chống dịch cúm gia cầm, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chống tham nhũng, liên kết giữa các thành viên APEC thông qua hợp tác và phát triển du lịch.
Thứ hai, xây dựng Kế hoạch hành động Hà Nội thực hiện Lộ trình Bu-san.
Lộ trình Bu-san thực hiện mục tiêu Bô-go là một kết quả quan trọng của năm APEC Hàn Quốc 2005 nhằm thúc đẩy tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại, đầu tư, tạo môi trường kinh doanh an toàn và hiệu quả cho cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực. Để cụ thể hóa việc thực hiện, Việt Nam đề xuất việc xây dựng Kế hoạch hành động Hà Nội và thành lập Nhóm bạn bè của Chủ tịch SOM (FOTC) về vấn đề này. Tại Hội nghị SOM II ở thành phố Hồ Chí Minh, APEC đã thông qua khung Kế hoạch hành động Hà Nội gồm 6 phần: (1) mục tiêu, (2) các nguyên tắc, (3) các nội dung của Kế hoạch hành động Hà Nội, (4) các vấn đề thực hiện, (5) danh mục các vấn đề đạt được trong năm 2006, (6) rà soát. Trên cơ sở đề cương này, các nhóm công tác của APEC sẽ xây dựng các nội dung chi tiết, hành động cụ thể để trình báo cáo Hội nghị SOM III họp ở Đà Nẵng và Hội An vào tháng 9 tới.
Thứ ba, góp phần thúc đẩy vòng Đàm phán phát triển Đô-ha.
Tuy chưa phải là thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), song với vai trò chủ nhà APEC 2006, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực nhằm góp tiếng nói chung với các thành viên APEC khác (thông qua Nhóm "APEC Caucus" ở Giơ-ne-vơ) trong việc thúc đẩy các vấn đề của WTO và vòng đàm phán Đô-ha. Với sự tham gia tích cực của Việt Nam, tại Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC ở thành phố Hồ Chí Minh (từ 2 đến 3-6-2006), APEC ra một Tuyên bố riêng về WTO và vòng đàm phán phát triển Đô-ha.
Thứ tư, thúc đẩy các mục tiêu cải cách APEC hiệu quả và năng động hơn.
Cải cách APEC năng động và hiệu quả là một trong những ưu tiên của năm APEC 2006 và để thúc đẩy việc này Việt Nam đã đề xuất việc thành lập Nhóm bạn bè của Chủ tịch SOM về cải cách APEC. Trên cơ sở các đề xuất của ta, các nền kinh tế thành viên, các Nhóm công tác đã đưa ra nhiều ý kiến bổ ích về cải cách APEC theo hướng gọn nhẹ, hiệu quả, năng động, linh hoạt, nối kết giữa APEC với Hội đồng tư vấn kinh doanh (ABAC) và giới nghiên cứu về APEC.
Thứ năm, đề xuất các sáng kiến thúc đẩy hợp tác trong APEC trên một số lĩnh vực cụ thể.
Nhằm phát triển du lịch và tận dụng du lịch - một thế mạnh của Việt Nam trong APEC - Việt Nam đã đưa ra sáng kiến tăng cường hợp tác du lịch trong APEC, và Hội nghị Bộ trưởng Du lịch APEC vào tháng 10 tới sẽ thông qua Tuyên bố Hội An, khẳng định quyết tâm của APEC tăng cường gắn kết cộng đồng thông qua phát triển du lịch và các hoạt động lễ hội gắn với du lịch.
Việt Nam cũng đưa các sáng kiến khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp APEC tham gia tích cực vào các vấn đề của APEC 2006, sáng kiến đối thoại công - tư về thuận lợi hóa thương mại, các sáng kiến thúc đẩy hợp tác của thanh niên, phụ nữ, xóa đói giảm nghèo, phát triển bền vững...
Đăng cai tổ chức Hội nghị Cấp cao APEC lần thứ 14 là một trong những sự kiện đối ngoại lớn nhất của Việt Nam trong năm 2006. Với quyết tâm và nỗ lực chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, Việt Nam tin tưởng rằng, APEC 2006 sẽ thành công tốt đẹp, để lại dấu ấn sâu đậm về vai trò và hình ảnh một nước Việt Nam đổi mới trong tiến trình hội nhập khu vực và thế giới.
Nguồn: Tạp chí Cộng sản, Số 114, 2006