Với sự phát triển mang tính đột phá của nhiều nền kinh tế thành viên, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) đã trở thành một khu vực kinh tế năng động nhất thế giới. Với 21 thành viên, APEC bao trùm 52% diện tích lãnh thổ, quy tụ trên một thị trường chiếm 41% dân số, 70% tài nguyên thiên nhiên, đóng góp hơn 56% tổng thu nhập GDP và chiếm 50% tổng giá trị giao dịch thương mại toàn cầu.

Có thể khẳng định rằng từ khi được thành lập đến nay, APEC luôn lớn mạnh hơn mọi khu vực kinh tế khác trên thế giới, ngay cả trong giai đoạn xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (1997). Giữ vững mục tiêu củng cố lợi ích thông qua phát triển hợp tác kinh tế, tăng cường hệ thống thương mại đa phương và giảm bớt rào cản đối với đầu tư, các nền kinh tế APEC hoạt động ngày càng hiệu quả hơn. Với tôn chỉ mục đích là phát triển các mối quan hệ kinh tế, chính trị trong khu vực, với tinh thần vì lợi ích chung, đối thoại cởi mở và xây dựng dựa trên sự nhất trí, tôn trọng ý kiến các thành viên, APEC đã từng là phương tiện quan trọng giúp vực dậy Vòng đàm phán thương mại Urugoay. Đây chính là cơ sở để có thể tin tưởng rằng diễn đàn kinh tế lớn mạnh này sẽ tác động tích cực đến tiến trình thương lượng trong khuôn khổ Vòng đàm phán Đôha đang khủng hoảng hiện nay.
APEC có vị trí địa - kinh tế và địa - chính trị đặc biệt quan trọng. Trong số 14 nền kinh tế lớn nhất thế giới (có GDP mỗi nước trên 500 tỷ USD), APEC chiếm 7, trong đó phải kể đến hai nền kinh tế hàng đầu là Mỹ và Nhật Bản, và nền kinh tế tăng trường nhanh nhất thế giới hiện nay là Trung Quốc. Năm 2004, GDP của Mỹ đạt 11.735 tỷ USD (tăng 44%), GDP của Nhật Bản đạt 4.673 tỷ USD (tăng 2,7%) và của Trung Quốc đạt 1.649 tỷ USD (tăng tới 9,5%). Nước Nga, sau 8 năm gia nhập APEC, vừa tuyên bố thanh toán hết nợ Câu lạc bộ Paris. Nga cũng được xếp vào hàng ngũ các nền kinh tế lớn nhất, với 582 tỷ USD GDP năm 2004 và tiếp tục là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh với tỷ lệ tăng GDP trung bình xấp xỉ 7%. Quy tụ nhiều nền kinh tế hàng đầu thế giới, APEC đang trở thành trung tâm phát triển kinh tế của thế giới trong thế kỷ 21.
Ba trụ cột hoạt động chính của APEC là tự do hóa thương mại và đầu tư; tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư; hợp tác kinh tế kỹ thuật thông qua các chương trình hành động tập thể và từng quốc gia thành viên. Với mục tiêu thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa các nền kinh tế thành viên trên cơ sở tự nguyện, sau một thập kỷ đầu tiên, kim ngạch xuất khẩu của APEC đã tăng hơn gấp đôi (đạt 25 nghìn tỷ USD), đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng gấp ba và GDP bình quân đầu người ở các nền kinh tế thu nhập thấp của APEC tăng hơn 60%. Điều đặc biệt là người tiêu dùng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương được hưởng lợi trực tiếp cũng như gián tiếp từ các hoạt động tập thể hay của từng nền kinh tế thành viên. Những lợi ích trực tiếp có thể kể ra như cơ hội việc làm lớn hơn, chương trình đào tạo mở rộng hơn, một mạng lưới an sinh xã hội vững mạnh hơn. Nhờ có sự đầu tư lớn vào con người như tăng ngân sách giáo dục, theo đánh giá của Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), chỉ số phát triển con người đã tăng từ 18% đối với các nền kinh tế thành viên có thu nhập thấp. Kinh tế phát triển đã tạo ra gần 200 triệu việc làm mới trong đó phần lớn ở các nền kinh tế có thu nhập thấp, giúp giảm được 1/3 số người đói nghèo và đang tiến tới đích xóa bỏ nghèo đói. Dẫn chứng nổi bật và thuyết phục nhất là Việt Nam, nước được thế giới ghi nhận đã gặt hái nhiều thành công trong cuộc chiến chống đói nghèo.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa cùng với sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin hiện nay, các nhà lãnh đạo APEC nhận thức rõ sự cần thiết phải tập trung nhiều hơn vào hoạt động hỗ trợ kỹ thuật nhằm giảm chênh lệch phát triển giữa các thàn viên. Để xứng tầm là một khu vực kinh tế lớn mạnh nhất thế giới, APEC cần nhanh chóng thu hẹp khoảng cách, giúp các nền kinh tế đang phát triển theo kịp xu thế phát triển trong kỷ nguyên mới. Chính vì vậy, chủ đề chính của Hội nghị cấp cao APEC năm nay là “Hướng tới một cộng đồng năng động vì sự phát triển bền vững và thịnh vượng”.
Được tổ chức hàng năm và luân phiên tại các nền kinh tế thành viên, APEC còn nổi tiếng với trang phục truyền thống của nước đăng cai tổ chức dành cho các nguyên thủ quốc gia tham dự hội nghị. Năm nay, bên cạnh nhiều nhà lãnh đạo cấp cao, còn có hàng trăn nhà lãnh đạo doanh nghiệp APEC tới Việt Nam, nơi có môi trường hòa bình, ổn định và thuận lợi để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC lần thứ 14 và Việt Nam sẽ cố gắng làm tốt vai trò chủ nhà APEC 2006.
(Tin tức Cuối tuần, Số 35, 31/08-06/09/2006)
**********