Chuyến thăm của Tổng thống Bush tới Thung lũng Silicon mới đây đã thể hiện rõ cuộc khủng hoảng tiềm ẩn mang tầm cỡ quốc gia mà Mỹ đang phải đối mặt trong việc đào tạo đủ số lượng kỹ sư để có thể cạnh tranh với các nước theo định hướng công nghệ khác như Trung Quốc và Ấn Độ.
Vậy cuộc khủng hoảng đó như thế nào?
Có thể cho rằng vì những nước này có dân số lớn nên rõ ràng là họ sẽ có số lượng kỹ sư được đào tạo nhiều hơn. Nhưng hãy xem xét kỹ càng hơn. Về mặt tỷ lệ, Mỹ đang tụt hậu so với các nước công nghệ cao đang phát triển này. Hiện tại ở Mỹ, dân số là khoảng 300 triệu người. Mỹ đào tạo 60.000 kỹ sư mỗi năm. Ấn Độ đào tạo 350.000 kỹ sư hàng năm, gấp 6 lần số lượng của Mỹ. Trung Quốc, với dân số là 1,4 tỷ người (gấp 4 lần của Mỹ) đào tạo 600.000 kỹ sư một năm, gấp 10 lần số lượng của Mỹ.
Để thu hẹp khoảng cách đáng báo động này. Sáng kiến Năng lực Cạnh tranh Mỹ của Tổng thống Bush và Chương trình nghị sự Đổi mới Dân chủ đề xuất một kế hoạch tài trợ đầy tham vọng cho các giáo viên khoa học và toán học, các khoản trợ cấp cho những sinh viên học giỏi nhà nghèo đang theo học chuyên ngành khoa học và kỹ thuật. Lý do căn bản mà các nhà hoạch định chiến lược dựa vào là nếu Mỹ đưa ra những khoản tiền học bổng lớn, sinh viên sẽ háo hức tham gia vào những chương trình này. Mặc dù những đề xuất này rất đáng hoan nghênh, nhưng thực tế là một nhóm sinh viên sẽ chẳng trở thành những số lượng lớn. Trong khi đó, họ vẫn chưa tính tới một nhóm đáng quan tâm nhất vốn là một nhóm có nhân khẩu học lớn nhất đồng thời là một nguồn tài nguyên vẫn chưa được khai thác đầy đủ: đó chính là phụ nữ.
Có một quan điểm phổ biến trong xã hội Mỹ cho rằng phụ nữ đã từng có những cuộc thâm nhập mạnh mẽ vào lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ thông tin từ những năm thập niên 70 của thế kỷ trước. Sự thực là tỷ lệ tham gia của phụ nữ đã chậm lại ở mức dưới 20%. Đáng báo động nhất là xu hướng giảm mạnh ở số lượng phụ nữ theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Ở đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, tỷ lệ nữ sinh viên năm thứ nhất học chuyên ngành kỹ thuật và công nghệ thông tin đạt mức cao xấp xỉ 4,25% tổng mức sinh viên năm thứ nhấtt. Tới năm 2003, tỷ lệ này đã giảm xuống 0,5%. Mức tỷ lệ này bằng với mức tỷ lệ của năm 1971 và 1972. Theo Viện Nghiên cứu Giáo dục Bậc cao của UCLA, số lượng phụ nữ quan tâm tới lĩnh vực khoa học và công nghệ thông tin đã giảm tới 80% từ năm 1998 tới 2004, và tới 93% kể từ năm 1982.
Sự thật là Mỹ không thể thờ ơ với một nửa dân số giữ vai trò quan trọng trong các nỗ lực mang tính quyết định để mở rộng lực lượng nhân lực kỹ thuật. Nếu phụ nữ không được cuốn hút vào lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ thông tin, thì các nhà hoạch định chiến lược phải tới với họ. Mỹ phải phát triển các chương trình kỹ thuật theo cách lôi cuốn được họ.
Hiện tại, Mỹ vẫn chưa hướng tới nhóm người đặc biệt này. Nghiên cứu của Carnegie Mellon cho thấy, nói chung nữ sinh viên được khuyến khích và bị cuốn hút vào lĩnh vực công nghệ thông tin khi môn này được dạy với ứng dụng cuối là có ích cho họ. Những ích lợi này gồm nghệ thuật, giáo dục, các vấn đề môi trường, giúp đỡ những người khác và giữ gìn cuộc sống. Một ví dụ là việc phát triển các loại phương tiện giao thông thông minh làm giảm nguy cơ tai nạn, vì vậy mà góp phần giữ gìn cuộc sống. Một ví dụ khác là phương tiện truyền thông kỹ thuật số trong đó các máy tính được sử dụng với vai trò là các công cụ đa năng và hiệu quả đối với việc diễn tả nghệ thuật. Ví dụ thứ ba là việc thiết kế ra xe lăn thông minh cho phép người sử dụng điều khiển nhiều thiết bị điện tử khác nhau trong hộ gia đình và đồng thời giám sát và truyền những tín hiệu thị lực của người đó.
Vì vậy, nhằm tạo ra một thế hệ mới các kỹ sư ở cả hai giới, với vai trò là một sáng kiến quốc gia, Mỹ phải thể hiện công nghệ là một công cụ để giải quyết những vấn đề trên thế giới thực tại, bao gồm việc cải thiện năng xuất, phát triển cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường và/hoặc nâng cao chất lượng đời sống.
Không chỉ riêng Thung lũng Silicon mà ngay cả nước Mỹ đều cần phải cùng nhau tạo ra một môi trường để khuyến khích phụ nữ coi kỹ thuật là một mục tiêu giáo dục bậc cao và là sự nghiệp của mình. Chỉ khi Mỹ có đủ nguồn cung hoặc cầu của sinh viên về đào tạo kỹ thuật và máy tính, thì những đề xuất mang tính cầu do các nhà lãnh đạo chính trị đưa ra thông qua Sáng kiến Cạnh tranh Mỹ hoặc Chương trình Nghị sự Đổi mới mới thích hợp.
Nguồn: Mercurynews, 27/4/2006