Công nghệ Web 2.0 đang tác động lớn đến cộng đồng Internet và khiến cuộc chạy đua giữa các trình duyệt của Microsoft, Mozilla, Opera... trở nên quyết liệt hơn bao giờ hết.
Mùa thu năm 2001 đã đánh dấu bước ngoặt lớn trong lịch sử phát triển Web. Cùng với tốc độ phát triển chóng mặt của các ứng dụng, sự sinh sôi của các site mới, sự hưng thịnh của các công ty, một kỉ nguyên mới đã ra đời: Kỷ nguyên Web2.0.
Một thế hệ mới tạo nên bộ mặt của Web2.0. Thế hệ đó là Google Adsense thay thế Doubleclick trong lĩnh vực quảng cáo, là Flickr thay Ofoto trong lĩnh vực chia sẻ ảnh, là BitTorrent thay Akamai trong chia sẻ nội dung, là Đại bách khoa toàn thư Wikipedia thay Britannica Online, là Blog thay Personal Websites, là Wikis thay CMS...
Kỷ nguyên Web2.0 ra đời với cuộc cách mạng về trí tuệ, về phần mềm, về doanh nghiệp, về Internet... Dù vẫn còn nhiều tranh cãi xung quanh khái niệm Web2.0, nhưng về cơ bản, Web2.0 thống nhất ở một số đặc trưng sau:
- Web là platform
Dịch vụ web thay thế sản phẩm phần mềm. World Wide Web( WWW) không còn là tập hợp các website tĩnh như trong thời kì web1.0, cũng không dừng lại ở các web động kết hợp hệ quản trị nội dung (CMS), giờ đây WWW cung cấp đầy đủ các chức năng của một platform (nền) máy tính, phục vụ cho người dùng ở nơi xa nhất.
Không hề mơ mộng, nhiều người nghĩ rằng đến một lúc nào đó tất cả các ứng dụng mà bạn sử dụng sẽ là ứng dụng web thay vì các phần mềm độc lập chạy trên các máy tính đơn lẻ.
- Phục vụ mọi người
Web2.0 là câu chuyện về sự thành công của những dịch vụ, những ứng dụng có cánh tay vươn xa vô tận, đến mọi nguời dùng có thể, hay nói cách khác Web2.0 là kỉ nguyên phi tập trung hóa với Google Adsense, eBay, BitTorent...
Google Adsense thắng DoubleClick trong lĩnh vực quảng cáo vì Google hiểu sức mạnh khổng lồ của hàng trăm nghìn giọt nước sẽ tạo nên bể rộng. Nếu như DoubleClick chỉ giới hạn ở các website lớn thì Google tìm cách đặt quảng cáo ở bất kỳ website nào.
eBay thống trị thị trường đấu giá online vì đáp ứng nhu cầu hoạt động của mọi khách hàng. eBay cho phép cả những thương vụ chỉ có vài USD. Nhờ thế, eBay trở thành nơi tập trung “người mua kẻ bán” đông đúc nhất trên mạng, làm lu mờ các site nhỏ mới ra đời.
- Khai thác trí tuệ cộng đồng
Google, eBay, del.icio.us, iTunes, phong trào Open Sources, phong trào Blog và gần đây nhất là Wikipedia đều xây dựng trên triết lý: “Khai thác trí tuệ cộng đồng”.
Ai cũng có thể thêm, sửa nội dung của Đại bách khoa toàn thư Wikipedia. Chính vì có hàng trăm nghìn người chăm chút cho nó, nên Wikipedia ngày càng phong phú, tinh lọc và chính xác. Theo thống kê gần đây nhất, Wikipedia được đọc nhiều hơn bất kì trang tin tức nào kể cả Google News và Yahoo News.
- Phần mềm chạy trên mọi thiết bị
Sự phát triển của Internet đưa tương lai của phần mềm gắn chặt với ứng dụng web. Mà bất kì ứng dụng web nào, dù đơn giản nhất cũng yêu cầu tối thiểu hai máy tính: Web Server và Web Browser. Việc sử dụng Web như là Platform rung lên hồi chuông cảnh báo về thiết kế phần mềm. Phần mềm kỉ nguyên mới phải là những phần mềm chạy được trên càng nhiều thiết bị càng tốt.
Cuộc chạy đua của các trình duyệt Web
Internet Explorer phiên bản mới
Với phiên bản 7, Microsoft gần như thay đổi hoàn toàn Internet Explorer (IE), tăng thêm một số tính năng như duyệt theo tab, cải tiến bảo mật vốn giống như trong sản phẩm của đối thủ.
IE 7 cho phép mọi người mở nhiều trang web trên cùng một cửa sổ (duyệt theo tab), khả năng mà Firefox và Opera đã giới thiệu từ lâu. Tuy vậy, Gary Schare, Trưởng nhóm quản lý Dự án IE 7, cho biết khả năng kéo - thả các tab để sắp xếp lại thứ tự như trong trình duyệt mã mở và Opera 8.5 có vẻ sẽ không được trang bị cho IE.
Cách trình bày IE cũng thay đổi và trở nên ngày càng giống với đối thủ hơn, chẳng hạn nó tích hợp một hộp tìm kiếm tương tự Firefox. Thêm vào đó, cả IE 7, Firefox 1.5 và Opera 8.5 đều có khả năng xóa dữ liệu duyệt web như bộ nhớ đệm (Cache), cookie, file tạm thời… đơn giản và nhanh chóng chỉ bằng một lần bấm nút.
Microsoft cũng thắt chặt an ninh cho IE theo cách mới. Ví dụ, bộ lọc phishing sẽ cảnh báo người dùng mỗi khi họ vào một trang web lừa đảo (chức năng này trước đây chỉ xuất hiện trong thanh công cụ của bên thứ ba). Mọi người cũng có thể sử dụng một trình quản lý phụ để tắt khả năng truy cập của IE tới một số ActiveX có nguy cơ bị tội phạm mạng chế tác để giành quyền kiểm soát máy tính, trong khi vẫn kích hoạt những ActiveX khác.
Firefox tự động cập nhật
Trình duyệt mã mở đã gây tiếng vang lớn kể từ khi phiên bản 1.0 ra đời vào tháng 11/2004. Với hơn 100 triệu lượt tải, Mozilla mong chờ sẽ gặt hái thành công hơn với phiên bản 1.5.
Trước đây, người sử dụng Firefox phải cài lại toàn bộ trình duyệt mỗi khi muốn nâng cấp lên bản mới. Do vậy, khả năng tự động cập nhật có lẽ là đặc điểm được đánh giá cao nhất. Hơn thế, nó cũng góp phần hạn chế số lượng trình duyệt lỗi còn tồn lại. Một nghiên cứu của Hãng bảo mật Đan Mạch Secunia năm 2005 cho thấy Firefox không hẳn đã an toàn hơn IE. Firefox chứa 3 lỗ hổng chưa được vá trong tổng số 25 lỗi, còn IE là 20/86. Tất cả 8 lỗi của Opera đều đã được nâng cấp và chỉnh sửa. Bên cạnh đó, phải thừa nhận rằng trình duyệt nổi tiếng sẽ dễ trở thành mục tiêu tấn công, và càng nhiều người dùng thì lỗi trình duyệt càng dễ bị phát hiện hơn.
Firefox 1.5 được trang bị thêm nhiều tính năng được mong đợi khác như menu kiểu mới, RSS, "Safe Mode" (chọn chế độ an toàn), công cụ chặn pop-up và nút xóa nhanh dữ liệu cá nhân (Clear Private Data). Đặc biệt, Firefox cho phép kéo/thả để sắp xếp lại thứ tự các thanh tab trên trình duyệt, tương thích SVG, CSS 2, CSS 3, Ajax, JavaScript 1.6 và DHTML.
Opera tăng đột biến
Sự kiện đáng kể nhất đối với Opera diễn ra vào tháng 9 khi công ty loại bỏ quảng cáo trên giao diện trình duyệt miễn phí. Hơn 3 triệu người sử dụng đã tải Opera với “bộ áo mới” chỉ trong 3 tuần tiếp theo, tăng gấp bốn lần tỷ lệ tải trung bình. Tuy nhiên, Opera vẫn chỉ là "châu chấu đá voi" khi so với Firefox.
Opera có hệ thống tập hợp RSS feed (trang web hỗ trợ RSS) với đầy đủ mọi chức năng, cho phép kéo mọi tiêu đề feed vào trong một tab và hiển thị bản preview (duyệt trước) tùy theo lựa chọn. Trình xử lý RSS hoạt động ấn tượng và hỗ trợ Atom 1.0 (một giao thức mới tương tự RSS).
Từ lâu, Opera đã là trình duyệt chứa nhiều tính năng khiến IE và Firefox phải học tập. Tuy nhiên, do nhiều trang web hiện nay được tối ưu hóa cho IE, các chuyên gia lập trình của Opera đã rất vất vả để đảm bảo website hiển thị đầy đủ trên trình duyệt của họ. Công ty sẽ tiếp tục phát triển tính năng “site patching”: tự động sắp xếp và phân phối các JavaScript tùy chỉnh, thay đổi giao diện site để phù hợp với Opera.
Tương lai trình duyệt
Trừ Firefox 1.5 đã ra mắt, IE 7 và Opera 9 vẫn chưa được giới thiệu chính thức. Tuy đang đánh mất dần thị phần, IE vẫn thống trị làng trình duyệt, Firefox đứng thứ hai và chỉ còn một phần nhỏ bé cho Opera, Netscape cùng những trình duyệt khác.
Sau sự ra mắt giống hệt như câu chuyện thần tiên về cô bé Lọ Lem, lượng người tải Firefox gần đây giảm dần. “Đối với nhiều người, Internet Explorer là quá đủ”, Geoff Johnston, chuyên gia phân tích của công ty nghiên cứu WebSideStory, khẳng định. "Khi phiên bản 7 ra mắt, người ta càng có ít lý do để chuyển đổi hơn bởi lúc đó IE, Firefox và Opera có những tính năng và giao diện gần như không khác gì nhau".
Có lẽ, để “tận hưởng” những điều khác biệt, mọi người sẽ phải tìm đến những chương trình kém phổ biến hơn. Flock, trình duyệt dựa trên Firefox, mới xuất hiện trên mạng gần đây nhưng đã thu hút sự chú ý lớn do tích hợp nhiều khả năng của xu hướng duyệt web xã hội. Chẳng hạn, khi Deli.cio.us hỗ trợ chia sẻ bookmark (thư mục lưu địa chỉ web hay), Flock lập tức tự động đồng bộ hóa với site này.
Nguồn: Technology, 3/2006