Từ nhiều năm nay, các ca mà thày thuốc phải chiến đấu để chống lại các dạng biến thể của vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis có khả năng kháng thuốc kháng sinh ở bệnh nhân bị lao ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, nhờ có sự nghiên cứu tích cực, hiện nay đã có tia hy vọng mới: các loại thuốc đã được thử nghiệm ở bệnh viện, các phương pháp chẩn đoán tốt hơn đang ở giai đoạn sắp đưa ra thị trường. Thậm chí, biện pháp phòng ngừa cũng sắp sửa được hưởng lợi từ một loại thuốc phòng ngừa mới.
Trong vài tháng tới, sẽ có kết quả của nhiều nghiên cứu lâm sàng về tác dụng của các loại thuốc mới. Một số thuốc là dẫn xuất của các loại thuốc đã được sử dụng cho đến nay như Isoniazid và Ethambutol. Các thuốc mới này được phát triển nhờ biến đổi một cách có hệ thống các "phân tử mẹ". Hai loại thuốc khác là Moxifloxacin và Gatifloxacin, lâu nay được sử dụng để chữa trị bệnh nhiễm khuẩn, tuy nhiên mới đây người ta đã phát hiện thấy tác dụng chống vi khuẩn gây bệnh lao của chúng.
Các loại thuốc khác hiện đang trong diện cần nghiên cứu, vì kết quả là một chiến lược hoàn toàn mới, là các loại thuốc cho đến nay mới chỉ có tên Codename. Bước thứ nhất là cần hiểu các quy trình trao đổi chất đặc biệt ở vi khuẩn gây bệnh, để nhận dạng "cách gia cố gót chân Asin" về mặt sinh hóa của vi khuẩn lao. Trong đó, có albumin, là chất không có trong cơ thể người và có nhiệm vụ cơ bản trong các quy trình năng lượng và phân chia tế bào của vi khuẩn. Ngoài ra là protein, chất vi khuẩn cần để cấu tạo thành tế bào. Theo các tiêu chí này, nhóm nghiên cứu của Koen Andries thuộc Hãng dược phẩm Johnson & Johnson đã tìm thấy chất R 207910, có tác dụng hủy hoại quá trình cấu thành phân tử tích trữ năng lượng ATP. Không có ATP, vi khuẩn sẽ chết.
Một vấn đề đặc biệt là vi sinh vật tạo ra bào tử sống ở dạng "giả ngủ" ở các tế bào của phổi và do vậy làm giảm mạnh khả năng trao đổi chất của tế bào. Vi khuẩn này tồn tại ở 15 đến 46% số người và "thức giấc" trong các điều kiện làm suy yếu cơ thể, như bị đói chẳng hạn. Trong trường hợp này, loại thuốc mới cũng không có tác dụng. Tuy nhiên, thông qua quá trình làm giảm nồng độ oxy ở môi trường nuôi cấy kín có thể làm cho vi khuẩn ở trạng thái "ngủ". Từ đó, có thể nghiên cứu tác dụng của thuốc một cách có hệ thống để chống lại loại vi khuẩn này.
Mục tiêu lớn nhất của tất cả các nghiên cứu về thuốc mới là rút ngắn thời gian chữa bệnh. Lý do là ở những nước có nhiều bệnh nhân bị lao, thời gian uống thuốc kháng sinh 6 tháng là quá lâu. Nhiều bệnh nhân ngừng uống thuốc trước thời hạn và đó là điều kiện tạo thuận lợi cho các dòng vi khuẩn kháng thuốc phát triển. Đây cũng là một lĩnh vực cần có các giải pháp thuốc mới để đáp ứng.
Về khía cạnh phương pháp chẩn đoán trong phòng thí nghiệm cũng có nhiều tiến bộ. Phương pháp thông dụng cho đến nay, nuôi cấy vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy, chỉ có thể có kết quả sớm nhất sau 4 tuần. Các phương pháp sinh học phân tử mới phân tích ADN hiện nay đã có thể đưa ra kết quả sau 1 giờ.
Đối với các phòng thí nghiệm ở các nước đang phát triển thì các phương pháp này quá đắt. Trở ngại này sẽ được quỹ tài trợ cho phương pháp chẩn đoán mới có tính đổi mới ở Giơnevơ khắc phục. Hiện nay, người ta đang nghiên cứu có 6 phương pháp và đến cuối năm 2006 sẽ được áp dụng như một thường trình. Với các phương pháp soi hiển vi tốt hơn về sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh thông qua các màng đặc biệt để thay thế các virut ăn vi khuẩn (thể thực khuẩn), sẽ có các phương pháp chẩn đoán mới, làm cho việc chẩn đoán bệnh lao tại các trạm xá ở vùng nông thôn hoặc các phòng thí nghiệm quốc gia sẽ đơn giản hơn nhiều.
Ngay việc thay thế thể thực khuẩn cũng là một bước tiến lớn. Loại "vật ký sinh trên vật ký sinh" như vậy cũng có đối với vi khuẩn mycobacterium (vi khuẩn kháng axit). Khi đưa virut vào môi trường mycobacterium lấy từ dịch tiết khi ho của bệnh nhân, thể thực khuẩn sẽ tấn công vi khuẩn bệnh lao và sinh sôi nảy nở trong vi khuẩn cho đến khi tế bào vi khuẩn bị vỡ. Các thể thực khuẩn không tìm thấy tế bào phù hợp để phát triển sẽ bị tiêu diệt bởi bước hai, thông qua việc sử dụng hóa chất. Cuối cùng, bổ sung một tác nhân gây bệnh phát triển nhanh của loài mycobacterium khác vào môi trường nuôi cấy, để chúng lại bị thế hệ thể thực khuẩn mới tấn công tiêu diệt. Như vậy, xuất hiện một "phản ứng dây chuyền" và chỉ sau một đêm đã có thể chẩn đoán bệnh lao bằng mắt thường, mà nhóm nghiên cứu của Ruth McNernoy thuộc Trường Vệ sinh và Y học Nhiệt đới Luân đôn đã thực hiện.
Biện pháp có ý nghĩa lớn nhất chống bệnh lao là không để cho bệnh khởi phát. Vắc xin BCG được sử dụng từ hơn nửa thế kỷ nay đã không đáp ứng được yêu cầu này. Thuốc chỉ bảo vệ trẻ em không bị các dạng phát triển bệnh nặng, tuy nhiên không chống được lao phổi. Nhóm nghiên cứu của Giáo sư Adrian Hill thuộc Trung tâm Nghiên cứu Vắc xin và Y học nhiệt đới của Đại học Oxford mới đây đã phát triển được loại vắc xin có tác dụng kết hợp kỹ thuật ít hiệu quả với việc sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại.
Các nhà nghiên cứu đã phân lập albumin đã được nhận dạng 85A, có ở tất cả các  chủng vi khuẩn lao. Kháng thể này được truyền cho một loại virut nhân tạo, trong trường hợp chủng vắc xin sẽ như "Con ngựa thành Tơroa" tống thải albumin của vi khuẩn trong cơ thể và thể hiện như là các tế bào miễn dịch. Cấy vắc xin tổng hợp này vào dưới da của người trước đó đã được chủng BCG 1 lần, các tế bào lympho T sẽ phản ứng mạnh gấp 5-30 lần nhờ tạo thành interferon sau tiếp xúc của vi khuẩn lao so với những người chỉ chủng vắc xin BCG theo phương pháp cổ điển. Vì phản ứng của interferon là một chỉ số xác định sức mạnh phòng vệ chống lại tác nhân gây bệnh, có thể chiến lược sử dụng vắc xin mới này sẽ dẫn đến một mốc phát triển lớn trong phòng chống bệnh lao.
(Die Welt, 14/11/2005)
**************