Quan hệ song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã qua một tuần nóng lên với việc diễn ra một loạt các chuyến thăm của các quan chức cao cấp của Quốc hội và Chính phủ Hoa Kỳ tới Hà Nội. Trước tiên là chuyến thăm của Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ phụ trách Đông Á - Thái Bình Dương, Christopher Hill, trong các ngày từ 13 đến 15/01, với mục đích trao đổi các biện pháp tiếp tục tăng cường quan hệ song phương. Tiếp đó, trong cùng một thời điểm, từ ngày 16 đến 18/01, một đoàn Hạ Nghị sỹ Hoa Kỳ, do Hạ nghị sỹ Paul Gillmor dẫn đầu, sang Việt Nam để trao đổi các biện pháp tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai Quốc hội. Đoàn đàm phán song phương Hoa Kỳ về việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) do hai trợ lý Đại diện Thương mại Hoa Kỳ là Dorothy Dwoskin và Barbara Weisel dẫn đầu cũng sang Hà Nội. Đoàn tiến hành hội đàm với đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Thương mại Lương Văn Tự dẫn đầu. Hai bên có các cuộc trao đổi cụ thể về việc gia nhập WTO của Việt Nam.
Trong số các diễn biến trên, dư luận chú ý đến cuộc đàm phán song phương giữa hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ về việc Việt Nam gia nhập WTO. Cuộc đàm phán lần này là cuộc đàm phán song phương lần thứ 10 và được tiếp tục khởi động sau 4 tháng tạm ngừng. Trong một cuộc họp báo tại Hà Nội, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, liên quan đến một số vướng mắc trong đàm phán song phương với Hoa Kỳ, hai nước đã thu hẹp đáng kể khoảng cách. Những khác biệt còn lại tập trung vào một số lĩnh vực như hàng hóa, dịch vụ, tài chính, ngân hàng, bưu chính viễn thông. Hy vọng với vòng đàm phán này và trong thời gian tới, với sự nỗ lực của hai bên, Việt Nam và Hoa Kỳ có thể kết thúc đàm phán song phương về việc Việt Nam gia nhập WTO.
Giới doanh nhân Hoa Kỳ đã tỏ ra lạc quan trước những tin tức về việc khởi động vòng đàm phán mới tại Hà Nội liên quan đến việc Việt Nam gia nhập WTO. Tuy không coi đây là cú hích cuối cùng để đi tới những thỏa thuận quan trọng trên bàn đàm phán, thế nhưng theo ông Thomas O’Dore, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Mỹ (Amcham) tại Việt Nam, việc phái đoàn đại diện thương mại Mỹ đến Việt Nam để tiếp tục đàm phán chứng tỏ phía Việt Nam đã làm được điều gì đó có ý nghĩa trong bản chào mới và vòng đàm phán lần này sẽ mang lại nhiều kết quả tích cực với cả hai bên và đưa Việt Nam đến gần hơn “chiếc cửa sổ cuối cùng” để có thể đạt được thỏa thuận với Hoa Kỳ. Tất nhiên là phía Hoa Kỳ cũng phải có những nhượng bộ nhất định trước khi thỏa thuận có thể ký.
Chiều 18/01/2006, phát biểu sau khi kết thúc phiên đàm phán 3 ngày giữa Việt Nam và Hoa Kỳ về việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển khẳng định” “Vòng đàm phán mới giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã thu hẹp khoảng cách đáng kể giữa hai bên. Những vấn đề còn lại không quá nhiều nhưng hai bên cần tiếp tục duy trì động lực để có thể sớm triển khai vòng đàm phán song phương tiếp theo trong thời gian sớm nhất”.
Phiên đàm phán lần này đã tập trung vào 3 lĩnh vực lớn là dịch vụ, thuế và các vấn đề về đa phương. Về thuế, hai bên đã thu hẹp đáng kể khác biệt trong các lĩnh vực thuế công nghiệp, thuế nông nghiệp và các vấn đề phi thuế quan đến thương mại hàng hóa. Hai bên cũng đạt được những tiến bộ đáng kể trong các lĩnh vực nhạy cảm như ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông và đạt được thỏa thuận trong nhiều lĩnh vực quan trọng khác. Các vấn đề đa phương bao gồm doanh nghiệp Nhà nước, quyền kinh doanh, phân phối, chương trình xây dựng pháp luật và một số vấn đề khác cũng có nhiều tiến bộ.
Đoàn đàm phán Hoa Kỳ đánh giá cao bản chào mới của Việt Nam và những kết quả mang tính đột phá của phiên đàm phán. Hoa Kỳ ủng hộ việc tổ chức phiên đàm phán tiếp theo của Ban công tác về việc Việt Nam gia nhập WTO tại Giơnevơ vào cuối tháng 3/2006. Hai bên sẽ tiếp tục giải quyết các vấn đề còn lại trong phiên đàm phán tiếp theo này.
(Kinh tế Việt Nam & Thế giới, 19/01/2006 và báo Thương mại, 17/01/2006)